Wapenbezit onder jongeren: wat kan de school doen?

16 januari 2020

Recentelijk vond een aantal ernstige steekpartijen plaats waar jongeren bij betrokken waren. Hoewel het hierbij om een ‘toevallige’ serie incidenten kan gaan, lijkt er wel sprake te zijn van een cultuurverandering waarbij wapenbezit onder jongeren toeneemt; vooral uit Amsterdam en Rotterdam komen dit soort geluiden. Voor scholen roept dit de vraag op wat zij kunnen doen om deze ontwikkeling te helpen terugdringen en de veiligheid binnen de eigen school te borgen. De VO-raad heeft - in samenwerking met Stichting School en Veiligheid - het een en ander op een rij gezet.

Preventie: voorlichting en signalering

Om wapenbezit onder jongeren - en daarmee ook incidenten met wapens – binnen en buiten de school te helpen voorkomen, kunnen scholen ten eerste inzetten op voorlichting. Hierbij kan de samenwerking met de politie worden gezocht. Op verzoek van de school kan de politie bijvoorbeeld voorlichting geven in de klas over wapenbezit; wat is strafbaar, wat kunnen de gevolgen zijn etc. Ook kan gebruik worden gemaakt van een website van de politie met veelgestelde vragen hierover, gericht op jongeren. 

Daarnaast is het belangrijk om de ontwikkeling van leerlingen goed in de gaten te houden en dat als er vermoedens zijn dat een leerling de kant van de criminaliteit opgaat of hier risico op loopt, preventief wordt gehandeld. Op dit vlak is een aantal tools voor scholen beschikbaar:

  • Het ‘Centrum voor criminaliteitspreventie en veiligheid’ (CCV) heeft op haar website een overzicht staan van goede aanpakken, handreikingen en protocollen gericht op het voorkomen van gedragsproblemen van leerlingen. 
  • School en Veiligheid heeft een intervisietool ontwikkeld waarmee (onderwijs)professionals samen kunnen achterhalen wat er met een bepaalde leerling die afwijkend gedrag vertoont, aan de hand kan zijn. 
  • Daarnaast ontwikkelde School en Veiligheid de publicatie ‘Omgaan met lastig gedrag’. Hoe kunnen onderwijsprofessionals lastig gedrag effectief beïnvloeden en escalatie voorkomen?
     

Preventie: handhaven regels

Wapenbezit van jongeren kan daarnaast worden ontmoedigd - met name binnen de school - als 1) duidelijk wordt vastgelegd in het schoolveiligheidsplan wat wel en niet toelaatbaar is in de school en wat de gevolgen zijn als deze grenzen worden overschreden, 2) hierover goed gecommuniceerd wordt richting leerlingen, ouders en personeel en 3) leerlingen weten dat goed gehandhaafd wordt op deze regels.

In dit kader kan een school er ook voor kiezen om preventieve controles uit te voeren op wapenbezit. De checklist ‘Invoering controle op wapenbezit binnen scholen’ van Stichting School en Veiligheid biedt scholen een handreiking voor het invoeren van en uitvoering geven aan dergelijke controles. 

Hoe te handelen bij wapenbezit van leerlingen of een incident met wapens? 

Scholen kunnen er ook mee te maken krijgen dat daadwerkelijk wapenbezit bij een leerling wordt geconstateerd. Belangrijk is dat dan in een protocol is vastgelegd hoe de school hiermee omgaat en welke acties dienen te worden genomen. Het CCV biedt op haar website voorbeeldprotocollen aan: het protocol Geweld en de checklist 'Incidentenprotocollen geweld'

Daarnaast heeft School en Veiligheid op haar website informatie gebundeld over hoe te handelen als sprake is van een steek- of schietpartij in of rond de school waar leerlingen bij betrokken zijn (ernstige calamiteit). 
 

Samenwerking met de politie
Als het gaat om het (preventief) aanpakken van wapenbezit onder jongeren en incidenten op dit vlak, hebben naast de school ook andere partijen een belangrijke rol, zoals ouders en de politie. Het is belangrijk om als school de samenwerking op te zoeken met deze partijen. School en Veiligheid heeft op haar website ook een pagina die specifiek gaat over samenwerking met de politie rond wapenbezit en andere veiligheidsvraagstukken.