Een flexibeler eindexamen met vakken op verschillende niveaus, met extra vakken of vervroegde deelexamens, is dat zinnig? De VO-raad vindt van wel; Paul Rosenmöller pleit nadrukkelijk voor een ‘maatwerkdiploma’. De Tweede Kamer is overwegend positief, maar een mogelijke aanpassing van de wetgeving is vooralsnog toekomstmuziek. Ondertussen roept de Onderwijsinspectie scholen op om meer ruimte te nemen, die ‘er wel degelijk is binnen de huidige regelgeving’. Waar die rek ligt vertellen het Kennemer College in Heemskerk, het Zwijsen College in Veghel en het Anna van Rijn Lyceum in Nieuwegein in het artikel 'Scholen vinden zelf rek en ruimte in de examenregeling' uit 'Van twaalf tot achttien'.

Het voordeel van standaard-eindexamens na vier, vijf of zes jaar met min of meer vaste vakkenpakketten, is dat voor iedereen – vervolgopleiding en werkgever – duidelijk is over welke kennis en vaardigheden een gediplomeerde beschikt. Het nadeel van zulke examens is dat ze geen recht doen aan de verscheidenheid van leerlingen. Neem bijvoorbeeld een havist met goede cijfers voor wiskunde, natuur- en scheikunde. Als hij de talen op havoniveau niet aankan moet deze leerling naar de mavo. Hij zal voor alle vakken op mavoniveau examen doen; ook voor de vakken waarin hij goed is. Gevolg: leerlingen die afstromen van havo naar mavo vervelen zich vaak. Weg motivatie! Dat kan beter.

De verveling te lijf

Er zijn verschillende manieren waarop scholen proberen leerlingen te motiveren en extra kansen aan te bieden:

  • een of meer vakken op verzwaard niveau aanbieden; vakken waar een leerling goed in is, die hij interessant vindt of die hij nodig heeft voor zijn gedroomde vervolgstudie of baan. In deze vakken kan de leerling dan ook op hoger niveau examen doen;
  • leerlingen de mogelijkheid bieden extra schoolvakken te volgen naast het gekozen vakkenpakket – en daar ook examen in te doen;
  • een of meer vakken versneld laten doorlopen, waardoor leerlingen er vervroegd examen in kunnen doen. In de tijd die zo vrijkomt in het laatste schooljaar, is ruimte voor een extra vak op school of op een vervolgopleiding.

Kennemer College Heemskerk

Bij het Kennemer College gebruiken ze verschillende van deze manieren om leerlingen gemotiveerd te houden.

Wilt u weten hoe? Lees hier het volledige artikel, afkomstig uit het tijdschrift 'Van twaalf tot achttien' (maart 2017). Het artikel is tot stand gekomen door een samenwerking van projecten Leerling 2020, Maatwerk en Stap2.