Blog Henk Hagoort: anders kijken
Soms komt er een rapport uit en wil je van de daken schreeuwen dat iedereen het moet lezen. Vandaag is zo’n dag. De Onderwijsraad publiceert op eigen initiatief het rapport ‘Welzijn en Onderwijs’. Het is verplichte gespreksstof voor iedereen in het onderwijs.
De belangrijkste eyeopener voor mij? We hebben ons massaal, ook in het onderwijs, laten meenemen in de ‘individueel-diagnostische duiding’ van mentaal welzijn. Dat klinkt ingewikkeld, maar betekent dat we vragen rond welbevinden van leerlingen allemaal duiden in medische zorgtaal, gericht op een individuele problematiek waarvoor dan ook een individuele oplossing moet komen.
De Onderwijsraad zet ons een andere bril op. Je kunt ook naar welzijn en welbevinden kijken vanuit de zoektocht van jongeren naar betekenis en zingeving. De groeiende worsteling van jongeren met zin- en betekenisgeving heeft dan meer te maken met de maatschappelijke context. Dan zijn ook niet de leerlingen zelf het probleem. De schuld ligt bij de prestatiemaatschappij, die grote nadruk legt op het individu zonder gemeenschappelijke kaders te bieden. Je moet als kind alles uit je leven halen, en dat moet je vooral zelf doen. Is het een wonder dat zoveel jongeren lijden onder stress, somberheid, gevoel van falen?
Wanneer we de individueel diagnostische benadering inruilen voor dit andere perspectief, krijgt het onderwijs opeens een hele andere rol. Goed onderwijs helpt leerlingen om de wereld beter te begrijpen, daarin de eigen plek in te nemen en betekenis te ontlenen aan relaties. Dat veronderstelt wel een brede kijk op het curriculum. ‘In essentie gaat het om onderwijs waarbij leerlingen en studenten zich in goede zin kunnen verliezen of even hun zorgen en gevoelens kunnen vergeten, omdat ze met iets bezig zijn.’ (p. 33) ‘Lummeltijd’ kan letterlijk heilzaam zijn. Het rapport daagt ons uit om welzijn daarom niet als een voorwaarde voor goed onderwijs te zien, maar als opbrengst van goed onderwijs! En wat verandert er dan in hoe je naar je school kijkt?
Ik ga de antwoorden uit het rapport allemaal niet geven, maar essentieel is de school als ontmoetingsplek en gemeenschap, als plek waar tegengeduwd wordt als van onze leerlingen steeds maar weer prestaties worden gevraagd, als veilige haven waar je als leerling gekend wordt en jezelf mag zijn en worden. Zo’n benadering zet ook leraren als pedagoog veel meer in hun kracht en voorkomt dat we de individuele ‘zorgstructuur’ steeds meer moeten optuigen. Met een individueel-diagnostische bril wordt het onderwijs overvraagd. Zetten we de bril op van betekenisgeving dan wordt onderwijs onderbenut en zouden we nog veel meer gebruik kunnen maken van de kracht van goed onderwijs. Kortom: lees dit rapport. Ga anders kijken. Benieuwd wat jullie zien!
Zie ook:
Blogs VO-raad voorzitter Henk Hagoort
Op deze pagina vind je een overzicht van alle blogs van VO-raad voorzitter Henk Hagoort.
Advies Onderwijsraad: onderwijs kan bijdragen aan verbeterd welzijn van leerlingen
Scholen zien steeds vaker leerlingen met mentale problemen zoals depressie, angst, stress, somberheid of onzekerheid. In een vandaag uitgebracht advies bepleit de Onderwijsraad een ander perspectief op (de oorzaken van)…
