Corona: informatie voor werkgevers

15 december 2020

De helpdesk van de VO-raad ontvangt veel vragen over het coronavirus in relatie tot werkgeverschap. Hieronder treft u informatie over hoe u als werkgever kan handelen tijdens de coronacrisis. Deze lijst zal steeds worden aangevuld.
Staat uw vraag er niet bij? Neem dan contact op met de juridische helpdesk via: helpdesk@vo-raad.nl. De Juridische Helpdesk VO is op werkdagen van 8:30 tot 12:00 uur en van 14:00 tot 16:00 uur telefonisch bereikbaar via (030) 232 4888.


Moet een schoolbestuur een werknemer die door verkoudheidsklachten niet op school kan werken, ziekmelden?

Als een werknemer normaal gesproken – ondanks de verkoudheid – zou werken, dan is geen sprake van ziekte. Een ziekmelding is dan ook niet nodig, tenzij een werknemer zich uitdrukkelijk zelf heeft ziekgemeld. De werknemer heeft op basis van artikel 7:628 BW recht op doorbetaling van het salaris, omdat het niet kunnen werken in verband met de coronacrisis in dit geval in de risicosfeer van de werkgever ligt. Van de werknemer mag wel verwacht worden dat hij thuis werkzaamheden verricht, indien mogelijk/nodig.
 

Moet een schoolbestuur een werknemer in quarantaine ziekmelden?

Indien de quarantaine het gevolg is van ziekte wegens het coronavirus, moet de werknemer worden ziekgemeld. De normale regels bij ziekte zijn van toepassing. De quarantaine kan ook een andere oorzaak hebben, bijvoorbeeld als een huisgenoot besmet is met corona. In dat geval is geen sprake van ziekte. De werknemer heeft op basis van artikel 7:628 BW recht op doorbetaling van het salaris, omdat het niet kunnen werken op school in verband met de coronacrisis in dit geval in de risicosfeer van de werkgever ligt.
 

Kan ik van een werknemer verlangen om vakantieverlof op te nemen vanwege het corona-virus?

Nee, werknemers behouden hun recht op vakantie. Dit kan slechts anders zijn indien een werknemer hierom verzoekt of hiermee instemt.
 

Heeft mijn werknemer recht om zijn vakantieverlof in te trekken omdat zijn reis in verband met het coronavirus niet doorgaat?

Nee, in beginsel niet, de werknemer heeft vakantieverlof aangevraagd en is in staat om vakantie te genieten. In onderling overleg kan eventueel wel bepaald worden dat de werknemer, als de reis op een later moment plaatsvindt, op dat moment onbetaald verlof kan opnemen, zodat de werknemer alsnog op reis kan.
 

Kan een werkgever verbieden dat een werknemer in zijn vakantie naar het buitenland afreist?

Verbieden is in beginsel niet mogelijk. Wel is het raadzaam de werknemer sterk af te raden om naar een risicogebied te reizen, de reisadviezen van het ministerie van Buitenlandse Zaken serieus te nemen en de werknemer erop te wijzen dat de gevolgen voor zijn/haar rekening en risico kunnen komen. Zo’n consequentie kan bijvoorbeeld zijn geen recht op loon als de werknemer toch afreist naar het risicogebied en vanwege het coronavirus door de lokale autoriteiten in quarantaine wordt geplaatst, waardoor hij/zij niet op tijd terug kan komen om werkzaamheden te hervatten.

Reist de werknemer naar een veilig gebied en verandert de situatie daar vervolgens waardoor de werknemer in quarantaine wordt geplaatst, dan is het uitgangspunt dat de werknemer recht heeft op loon. Dit kan anders worden als de situatie daar geleidelijk verandert en de werknemer bewust bepaalde risico’s neemt of de waarschuwing/instructie van de werkgever om terug te keren weigert op te volgen, dan kan het gevolg zijn dat dit voor rekening van de werkgever komt.

Let op: de Rijksoverheid heeft een negatief reisadvies gegeven voor reizen naar het buitenland tot half maart 2021.
 

Wat zijn de regels voor de werknemers die op vakantie gaan naar landen met een oranje reisadvies?

Het wordt afgeraden om op vakantie te gaan naar ‘oranje landen’, voor ‘rode landen’ geldt een negatief reisadvies. Wie toch terugkomt uit een oranje of rood land wordt dringend geadviseerd 10 dagen in quarantaine te gaan. Als docenten of ander onderwijspersoneel naar landen met een oranje of rood reisadvies op vakantie gaan, is het hun eigen verantwoordelijkheid dat ze op tijd terug zijn om de volledige quarantaine af te maken voordat de school begint en ze weer aan het werk gaan. Het kan zijn dat de werknemer zijn werk niet (volledig) kan verrichten omdat hij of zij fysiek op school aanwezig moet zijn. In dat geval kan gesteld worden dat het niet-werken voor risico van werknemer komt, met als gevolg dat geen recht op loon bestaat. Scholen doen er verstandig aan hun personeel hier op te wijzen, zodat ze na de vakantie niet voor verrassingen komen te staan.

Let op: de Rijksoverheid heeft een negatief reisadvies gegeven voor reizen naar het buitenland tot half maart 2021.

Kan personeel dat behoort tot de risicogroep worden verplicht naar school te komen?

De risicogroepen zoals door het RIVM benoemd, kunnen niet verplicht worden om naar school te komen. Werkgever en werknemer zullen in onderling overleg moeten kijken naar de mogelijkheden voor werken op afstand. Lees op de website van het RIVM over wie tot de risicogroepen behoort.
 

Kan de reiskostenvergoeding stopgezet worden als de werknemer niet meer op school werkt, maar thuis?

Bij de beantwoording op deze vraag spelen twee soorten regels:

  1. Regelgeving o.b.v. de CAO VO
    In artikel H 1. van bijlage 3 CAO VO is de mogelijkheid vastgelegd om de reiskosten te verlagen als een werknemer langer dan een aaneengesloten week niet heeft gereisd van huis naar school (anders dan tijdens vakantieverlof).
  2. Fiscale regelgeving
    Als een werkgever aan een werknemer een vaste reiskostenvergoeding (methode 1) geeft, dan geldt er een bijzondere regel bij langdurige afwezigheid. De werkgever mag dan tijdens maximaal 6 aaneensluitende weken de vaste vergoeding doorbetalen.

Als de werkgever verwacht dat de werknemer langdurig afwezig is, dan mag hij de vaste onbelaste reiskostenvergoeding nog uitbetalen tijdens de lopende en de eerstvolgende kalendermaand. Komt de werknemer weer naar het werk, dan mag de werkgever pas weer reiskostenvergoeding betalen vanaf de maand ná de maand waarin de werknemer weer gaat werken.

In verband met corona heeft de staatssecretaris hierop een uitzondering gemaakt, die inhoudt dat een werkgever voor een vaste reiskostenvergoeding geen gevolgen hoeft te verbinden aan een wijziging in het reispatroon van een werknemer. Wel moet er dan voor 13 maart 2020 een onvoorwaardelijk recht op de vergoeding zijn ontstaan.

De uitzondering geldt tot 1 februari 2021, daarna komt deze te vervallen. In januari komt het kabinet terug op hoe het na 1 februari 2021 om wil gaan met de onbelaste reiskostenvergoedingen.
 

Heeft een werknemer recht om het al vastgestelde ouderschapsverlof in te trekken?

De werkgever stemt in met een verzoek van de werknemer om het ouderschapsverlof niet op te nemen of niet voort te zetten op grond van onvoorziene omstandigheden, tenzij gewichtige redenen zich hiertegen verzetten. Van belang hierbij is dat de werkzaamheden van werknemers tijdens de coronacrisis momenteel weliswaar anders zijn ingericht (veelal vanuit huis), maar in beginsel gewoon doorlopen. Per individueel geval moet derhalve bekeken worden of er daadwerkelijk sprake is van onvoorziene omstandigheden en of er gewichtige redenen zijn die zich tegen intrekking verzetten.
 

Kan ik van een werknemer verwachten dat hij/zij de uren inhaalt die hij wegens het coronavirus niet kan werken?

Nee, dat kan niet. Het niet kunnen werken is een situatie van overmacht, die voor risico van de werkgever komt.
 

Hoe moet een school omgaan met stagiaires? Wordt het loon bij ziekte doorbetaald?

Dat hangt af van de situatie. Als een stagiair een (leer)arbeidsovereenkomst heeft, gelden de normale regels die ook voor de andere werknemers gelden, dus ook de regels ten aanzien van loondoorbetaling bij ziekte.
 

Er is een Noodmaatregel Overbrugging voor Werkbehoud (NOW) ingesteld. Kan een schoolbestuur hier gebruik van maken?

De NOW is bedoeld om werkgevers die te maken hebben met omzetverlies te compenseren. Hierdoor kunnen werkgevers hun werknemers met een vast en met een flexibel contract doorbetalen. De NOW komt in plaats van de bestaande werktijdverkorting, die per direct komt te vervallen. Een schoolbestuur krijgt op jaarbasis bekostiging voor het aantal leerlingen, los van het feit of deze leerlingen er zijn of niet. Hierdoor kunnen schoolbesturen geen aanspraak maken op de NOW.