Intervisie: werken aan verbetering van onderwijs
Wat is de meerwaarde van intervisie? Wat doet een intervisiebegeleider om het leerproces in goede banen te leiden? Waarom zou je deelnemen aan intervisie en wat levert deze leervorm op voor deelnemers? Over deze vragen spraken we twee mensen van het leertraject 'Leidinggeven in dialoog’. René de Waard is intervisiebegeleider en directeur van het Veluws College Twello. Karlijn van Terwisga is deelnemer intervisie en deelschoolleider De Dyk Leeuwarden.
René is sinds 2023 intervisiebegeleider en begeleidt op dit moment een groep ervaren teamleiders, waar Karlijn onderdeel van is. “Het is een mooie manier van werken aan het verbeteren van het onderwijs en hartstikke leuk om te doen. Je hebt een mooie groep mensen uit het onderwijsveld bij elkaar, een groep gelijkgestemden die elkaar inspireert en van elkaar leert”, licht René toe. “Telkens bespreken we een casus diepgaand, volgens een vaste opbouw. Ik begeleid dat proces, heb een ondersteunende rol en neem initiatieven om het leren van de groep te versterken. Daarbij zie je dat de groep steeds beter wordt in het stellen van de juiste vragen en dat je ook van de casus van een ander veel kan leren.”
Karlijn herkent dit beeld. “De intervisie is heel waardevol. Ook als je zelf geen casus inbrengt, heb je een stukje herkenning in andermans casussen. Hoe zou ik in zijn of haar positie handelen? De intervisiebegeleider zorgt er in dat proces voor dat iedereen een aandeel heeft en houdt de groep op de goede weg. Dat is heel belangrijk.”
"Intervisie is een mooie manier van werken aan het verbeteren van het onderwijs."
Casussen en werkvormen
Casussen die besproken worden gaan vaak over samenwerking, maar ook andere onderwerpen komen aan bod. René: “Het gaat bijvoorbeeld over het in- en uitsluiten van mensen, maar ook over levensloopvragen, verantwoordelijkheid nemen, of iets bewerkstellingen als leidinggevende.” Karlijn vult hem aan: “Ook hoe werk je samen met iemand die een andere visie of manier van werken heeft? Of hoe voer je veranderingen door? Maar het kan ook over je eigen functioneren gaan. Als leidinggevende heb je weleens twijfels en dan vraag je je af: doe ik de dingen wel op de juiste manier?”
Om die casussen te bespreken gebruikt René diverse werkvormen. “Intervisie moet aantrekkelijk zijn om aan mee te doen, daarom breng ik graag variatie aan. Zo deden we laatst een soort toneelstukje om een bepaalde casus te oefenen. Of vraag ik een groep een beeld te zoeken wat hun advies voor de inbrenger van een casus versterkt.” Voor Karlijn is dit een prettige manier van werken. “Heel leuk want je probeert telkens verschillende dingen. Zo is het juist mooi dat je uit je comfortzone stapt en tot andere inzichten komt. Daarbij is het ook belangrijk dat er een veilige sfeer is in de groep.”
Meerwaarde
Voor de deelschoolleider uit Leeuwarden zit de grootste meerwaarde in het benutten van inzichten van anderen. “Je denkt zelf dat je een bepaalde kant op moet, dat je een situatie op een bepaalde manier moet aanpakken of dat je weet waar ‘het probleem’ zit. Maar door het doorvragen van anderen kom je tot andere inzichten en zie je dat een situatie heel anders in elkaar steekt dan je dacht. Bijvoorbeeld dat het meer bij jezelf ligt dan bij een ander. Dat kan best confronterend zijn. Maar juist dat is het mooie van intervisie: het moet soms wrijven voordat er iets moois kan gebeuren.”
Die meerwaarde ziet ook René. “Je brengt verschillende perspectieven bij elkaar, waardoor je een completer beeld krijgt. Het gesprek wordt daardoor een stuk rijker dan een één-op-één-gesprek. De intervisie is echt geslaagd als de inbrenger weggaat met het idee: zo kan ik van vandaag op morgen mijn situatie verbeteren. Om in de volgende intervisiesessie te horen dat hij of zij echt het idee heeft dat de situatie, de eigen ontwikkeling of samenwerking is verbeterd.”
"Juist dat is het mooie van intervisie: het moet soms wrijven voordat er iets moois kan gebeuren.”
Goed om te vermelden is dat intervisie bij de VO-academie altijd ingebed zit in een leertraject, waarbij een spreker in het ochtenddeel een inhoudelijke bijdrage levert en de deelnemers ’s middags in intervisiegroepen uiteengaan. “Die combinatie is heel sterk, het geeft een extra dimensie aan zo’n dag”, aldus de intervisieleider. “Door de ochtend kan een deelnemer al anders tegen een casus aankijken en al een soort oplossing voor zich zien. Dan kunnen we daar in de intervisie nog een verdiepingsslag op aanbrengen. Daarbij helpt het dat je even uit de waan van de dag bent, en niet afgeleid wordt door zaken die op dat moment spelen op school.” Karlijn sluit zich daarbij aan. “De ochtend geeft een impuls aan het leren in de middag. Je neemt daar informatie en inzichten mee die je tijdens de intervisie kunt gebruiken.”
Waarom niet deelnemen?
Samenvattend, waarom zou je deelnemen aan intervisie? René: “Als je jezelf wil ontwikkelen, samen met gelijkgestemden, dan is het een hele mooie leervorm om aan deel te nemen”. Karlijn doet daar nog een schepje bovenop: “Waarom zou je er niet aan meedoen? Je kunt zoveel van elkaar leren en zelfs al doe je het niet zozeer voor jezelf, is het voor de groei van een ander heel waardevol. Omdat jij juist die ene vraag stelt die een ander niet zou bedenken, waardoor je een ander verder helpt.”
Intervisie als leervorm voor diepgaande reflectie
Intervisie is een vorm van collegiaal leren waarin professionals met elkaar problemen en vragen uit hun dagelijkse werkpraktijk bespreken. Uit verschillende onderzoeken blijkt dat deelnemers uit intervisietrajecten tal van effecten…
Start leertraject 'Leidinggeven in dialoog'
In dit leertraject leer je hoe je - vanuit dialoog - met zowel jouw leidinggevende als de docenten een invulling geeft aan jouw rol als team- of afdelingsleider.
