Ronilla Snellen: “Curriculumactualisatie heeft urgentie, begint met visie en vraagt om bewustwording”
Praat je met algemeen directeur Ronilla Snellen van Portus Scholengroep over curriculumactualisatie, dan krijg je een gesprek over visie, urgentie, bewustwording en vrije ruimte. Wie grip wil houden op het onderwijsprogramma, moet nu beginnen, vindt ze. Wat haar rol als leidinggevende daarbij is, vertelt Ronilla hieronder.
Stap naar voren
“Hoe pak je het aan en waar begin je? Het is een grote vraag, dat besef ik heel goed. We moeten bewegen om van A naar B te komen, ook al weten we nog niet precies hoe B eruitziet. Want we staan ook voor de uitdaging dat we met de nieuwe kerndoelen aan de slag moeten terwijl de examenprogramma’s nog niet bekend zijn. Als het om onderwijsontwikkeling gaat, dan zet ik een stap naar voren. Ik lees me in om inzicht te krijgen in de urgentie en ik wil alle teams daarin meenemen. Ik wil denken in mogelijkheden en een wenkend perspectief bieden. Dat begint bij onze visie. Toen ik hier drie jaar geleden algemeen directeur werd, heb ik de wens geuit om met een andere blik naar ons onderwijs te kijken. Onze scholengroep bestaat uit zes scholen die allemaal een eigen koers varen. Tegelijkertijd hanteren ze bij alles wat ze doen één centrale toetsvraag die ook in ons koersplan staat: ‘Wat wordt de leerling hier beter van?’.
“Besteed die vrije ruimte, toon gedeeld eigenaarschap en wees je ervan bewust dat de basisvaardigheden een gedeelde verantwoordelijkheid zijn van het hele team”
Urgentie en bewustwording
“Vanuit die visie heb ik alle scholen de opdracht gegeven om iets in co-creatie met de leerlingen te ontwikkelen. Zo ontstond de toolkit basisvaardigheden* op Portus Juliana. Die toolkit is gedeeld met alle scholen en vervolgens opgepakt door Portus Groene Hart, waar het docententeam een curriculumboek* heeft ontwikkeld om zichtbaar te maken hoe de basisvaardigheden terugkomen in het onderwijs. Die exercitie heeft bewustwording gecreëerd en daar wil ik op sturen. Wat mij betreft gaat het ook om leren van elkaar en wederkerigheid. Ik ben heel erg van kennis delen en de curriculumactualisatie is een kans om ons onderwijs betekenisvoller en eigentijdser te maken en bij te dragen aan wat er maatschappelijk gebeurt. Dat is waar leerlingen op wachten en waar ze die basisvaardigheden bij nodig hebben. Daar zit voor mij de urgentie om met de nieuwe kerndoelen aan de slag te gaan.”
Wenkend perspectief
“Die nieuwe kerndoelen voor de basisvaardigheden zijn vakoverstijgend dus dat biedt kansen voor de vaksecties om de lesstof beter op elkaar te laten aansluiten. Dan loop je natuurlijk tegen de praktische vraag van docenten aan of ze daar ontwikkeltijd voor hebben. Vanuit mijn rol bied ik daar dat wenkende perspectief. Je weet dat je 70% van je onderwijstijd aan de kerndoelen moet besteden en dat er 30% vrije ruimte overblijft om invulling te geven aan je lesprogramma. Besteed die vrije ruimte, toon gedeeld eigenaarschap en wees je ervan bewust dat de basisvaardigheden een gedeelde verantwoordelijkheid zijn van het hele team. Ook daar stuur ik op, onder meer door het onderwerp steeds te laten terugkomen in gesprekken met de directeuren van de scholen, tijdens studiedagen en in het jaarplan. Ga het gesprek aan, praat met elkaar over wat er nodig is en agendeer de curriculumactualisatie in je team. Daar begint het.”
Suzanne Lustenhouwer: “Inzicht in je curriculum is het startpunt om het gesprek te voeren over de actualisatie”
Onder leiding van projectleider Suzanne Lustenhouwer ontwikkelde het docententeam van Portus Groene Hart een online curriculumboek. “Inzicht in je curriculum is het startpunt om met elkaar het gesprek te voeren over curriculumactualisatie”, zegt Suzanne. “Het was een pittige exercitie die liet zien wat docenten in hun lessen doen, wat de lesgevende cultuur op school is en wat het team daarvan vindt.”
Gezamenlijke taal
Aan vakoverstijgende projecten deden ze niet op Portus Groene Hart, maar de nieuwe kerndoelen van de basisvaardigheden zijn wel vakoverstijgend. Suzanne: “Je moet daarom als docent over de grenzen van je eigen vakwerkplan kijken. Dat vraagt om een gezamenlijke taal: waar gaat het over als we het over basisvaardigheden hebben? De kerndoelkaarten van de toolkit basisvaardigheden van Portus Juliana hebben geholpen om die gezamenlijke taal te ontwikkelen. Het docententeam ging met de kaartenset het gesprek aan over wat de nieuwe kerndoelen voor de dagelijkse lespraktijk betekenen. Daardoor lukt het om de lesstof beter op elkaar te laten aansluiten.”
“Als je grip wilt houden op je eigen curriculum, moet je aan de slag”
Inzicht en bewustwording
Met de kennis over de nieuwe kerndoelen, ontwikkelde het team vervolgens een online curriculumboek. Suzanne: “Zo’n curriculumboek bevat informatie over de lesstof per leerjaar, niveau, vak en periode en maakt inzichtelijk waar je met de basisvaardigheden in het curriculum staat. Op Portus Groene Hart ontdekten we bijvoorbeeld dat gesprekken voeren relatief weinig terugkwam terwijl docenten wel aangaven dat ze leerlingen meer met elkaar willen laten praten. En bij digitale geletterdheid zien we dat Word en PowerPoint wel worden aangeleerd, maar dat de kerndoelen over AI en online burgerschap nog te weinig terugkomen. Zo helpt een curriculumboek om inzicht en bewustwording te creëren en het gesprek over je onderwijsprogramma te voeren. Als docent moet je meer doen dan alleen de methode volgen, dus als je grip wilt houden op je eigen curriculum, ga dan aan de slag!”
