Van vroege selectie naar brede ontwikkeling: advies biedt handvatten om door te pakken
Het afgelopen jaar heeft een adviesteam ‘Overgang PO-VO’ gewerkt aan een advies om de overgang van het primair naar het voortgezet onderwijs te versoepelen. Op het Olympus College in Arnhem namen Freddy Weima, voorzitter PO-Raad, en Joany Krijt, vicevoorzitter VO-raad, het advies in ontvangst. “Als VO-raad hebben we al aandacht voor dit thema, met een focus op een flexibelere onderbouw en brede scholengemeenschappen, maar dit advies moedigt ons aan om - samen met het po - door te pakken”, aldus Krijt.
Het advies werd gepresenteerd door Rosemary Vonk, voorzitter van de schrijfgroep van het adviesteam. In haar inleiding legde zij de parallel met een rivier die al stromend van karakter verandert. “Ze begint smal maar wanneer zij vertakt in een vlechtwerk van zijstromen ontstaat vruchtbare grond. In het huidige systeem doen we juist het omgekeerde rond de overgang van po naar vo. We versmallen de stroom wanneer leerlingen een nieuwe fase ingaan. Omdat we al vroeg verwachtingen vastzetten en routes inrichten, spoelt de vruchtbare grond weg. Het advies dat wij vandaag lanceren vertrekt vanuit de filosofie van de rivier. Brede ontwikkeling vraagt om ruimte voor bedding, vertraging en verbreding.”
Beweging op gang
Na haar presentatie overhandigde Vonk het advies aan Weima en Krijt. Weima reageerde positief op het advies en ziet het als de missing link tussen het advies van de Onderwijsraad ’Later selecteren, beter differentiëren’ en de huidige situatie, vanwege de praktische suggesties die het advies biedt voor de korte termijn. Ook prees Weima de samenwerking in het adviesteam. “Het is goed dat dit advies in samenwerking tussen po en vo tot stand is gekomen. Het levert een belangrijke bijdrage om de beweging richting latere selectie op gang te brengen.”
Krijt onderstreepte de oproep om stappen te zetten. “Goed dat het advies concrete aanknopingspunten biedt om niet te wachten tot iedereen het eens is, maar om nu al stappen te zetten. Bijvoorbeeld het focussen op een flexibelere onderbouw en brede scholengemeenschappen. Als VO-raad hebben we hier al aandacht voor, maar dit advies moedigt ons aan om door te pakken.”
Gemeenschappelijke taal én visie
Een van de adviezen is om de ontwikkeling van een gemeenschappelijke taal te ondersteunen. Bijvoorbeeld door een toolkit voor scholen te ontwikkelen. Weima bevestigde het belang van een gemeenschappelijke taal én visie. “Samen met de VO-raad gaan wij graag aan de slag met het ontwikkelen van een concrete visie op de overgang tussen po en vo. Tegelijkertijd vraagt het zetten van stappen ten aanzien van latere selectie om politieke moed.”
Krijt beschouwt de oplevering van het advies niet als eind- maar als startpunt. “Op verschillende plekken blijven wij de inhoud van dit advies uitdragen. Zo zijn we zijn in gesprek met OCW over hoe scholen verder te ondersteunen op het gebied van een flexibelere onderbouw, en zetten we onze lobby voor brede scholengemeenschappen voort. Maar ook in onze vereniging willen we dit verder brengen. Zo gaan we met onze leden in gesprek aan de hand van dit advies, onder andere in een nieuw op te richten gezamenlijke commissie.”
Over het advies(team)
Het adviesteam is ontstaan op initiatief van de PO-Raad en VO-raad en bestaat uit tientallen leraren, schoolleiders, stafmedewerkers en schoolbestuurders. Zij zetten in hun advies uiteen welke concrete stappen nodig zijn om de overgang van het primair naar het voortgezet onderwijs te verbeteren. Het advies is gericht aan de PO-Raad en de VO-raad en beschrijft de acties die zij zelf kunnen zetten en uitzetten richting stakeholders als het ministerie van OCW. Er worden aanbevelingen gedaan rond de thema’s cultuur, collectief ontwerp en systemen, die in samenhang moeten worden bezien.
- Advies 1: Ondersteun de ontwikkeling van een gezamenlijke taal in het funderend onderwijs (bij het voeren van gesprekken over leerlingen) die groei zichtbaar maakt, hoge verwachtingen uitspreekt en ontwikkeling stimuleert. En maak ontwikkeling leidend in bestuurlijke keuzes.
Ontwikkel hierbij een toolkit die scholen ondersteunt bij het voeren van gesprekken over leerlingen (vanuit de gezamenlijke visie en taal). En richt daarnaast een kennisplatform in waarop actuele kennis over adviseren, hoge verwachtingen en doorstroom naar en binnen het vo worden gedeeld. - Advies 2: Leid onderwijsprofessionals op over de grenzen van de sectoren heen.
- Advies 3: Richt de bovenbouw van het po en de onderbouw van het vo in als ontwikkelperiode of een ‘flexibele onderbouw’.
De PO-Raad en VO-raad kunnen een concrete gezamenlijke visie hierop ontwikkelen, het gesprek hierover stimuleren en scholen ondersteunen met praktische handreikingen en voorbeelden voor een eigen aanpak.
Ankie Hermans
Senior beleidsadviseur kansengelijkheid, onderwijs aan nieuwkomers, overgang po-vo
ankiehermans@vo-raad.nl