Kamer in debat over veiligheid op scholen

16 mei 2024

Op 15 mei debatteerden Kamerleden van de vaste commissie voor OCW over (sociale) veiligheid op scholen. Hierbij is onder andere gesproken over het toegenomen aantal meldingen van onveilige situaties in het onderwijs, het wetsvoorstel 'Vrij en Veilig onderwijs' en de stand van zaken rond de Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG). Ook de aanpak van antisemitisme kwam aan bod.

In het debat werd vaak verwezen naar de ‘verharding’ of ‘verhuftering’ van de maatschappij, die ook de scholen binnenkomt. Naast de groeiende maatschappelijke aandacht voor grensoverschrijdend gedrag werd dit als mogelijke oorzaak genoemd voor het toenemende aantal meldingen van onveilige situaties op scholen en de verergering van de aard van de incidenten, zoals blijkt uit de rapportage van de vertrouwensinspecteurs van de Onderwijsinspectie. Alle partijen onderstreepten in dit kader het belang van het blijven inzetten op (sociale) veiligheid op scholen. Dit is niet alleen een verantwoordelijkheid van de scholen maar van de samenleving als geheel, aldus de Kamerleden en minister Paul.  

Wetsvoorstel Vrij en Veilig onderwijs 

Het ministerie van OCW wil de veiligheid op scholen bevorderen via het wetsvoorstel Vrij en Veilig onderwijs. Hierover heeft in het najaar van 2023 een internetconsulatie plaatsgevonden. De VO-raad heeft toen haar zorgen geuit over onderdelen van dit wetsvoorstel. De minister neemt de reactie van de sectorraden ter harte.  

Een aantal partijen gaf in het debat aan de zorgen van de VO-raad over een toename van de administratieve lasten door het meer registreren en melden van incidenten, te delen. Ook de zorgen van de raad rond privacy en herleidbaarheid van gegevens naar kleine specifieke (kwetsbare) doelgroepen, bijvoorbeeld leerlingen met een beperking, werden besproken. De minister gaf hierop aan de privacy te willen waarborgen en herleidbaarheid van gegevens te willen voorkomen.  

Tijdens het debat zijn daarnaast zorgen geuit over de veiligheid van leerlingen in het voortgezet speciaal onderwijs. Door de lage respons op veiligheidsenquêtes bij deze groep  – wat vaak voorkomt bij kleine doelgroepen – is er momenteel lastig een representatief beeld te krijgen van deze veiligheid. De minister onderzoek hoe dit verbeterd kan worden en informeert de Kamer voor het einde van dit kalenderjaar hierover. Aanvullend informeert de minister de Kamer ook over hoe de stem van leerlingen meegenomen wordt in de veiligheidsprotocollen over incidenten.  

Verklaring omtrent gedrag 

De minister is voornemens om de regelgeving rondom de Verklaring omtrent gedrag (VOG) aan te scherpen in het funderend onderwijs. Door stappen te zetten richting continue screening wil zij beter zicht krijgen op relevante strafbare feiten van onderwijspersoneel. Over dit onderwerp is een afzonderlijk debat aangevraagd. Voor het eind van dit kalenderjaar informeert de minister de Kamer over de vervolgstappen.

Aanpak antisemitisme  

Gezien de recente ontwikkelingen in het land kwam de aanpak van antisemitisme regelmatig ter sprake in het debat. Eind april verscheen hierover ook een Kamerbrief. In het debat werd gewezen op de verantwoordelijkheid van scholen om scherp te blijven op antisemitisme en waar nodig actie te ondernemen. Scholen zijn hier al volop mee bezig, zo werd geconcludeerd, in het kader van hun burgerschapsopdracht en de (verplichte) kennisoverdracht over de Tweede Wereldoorlog, Holocaust en Jodenvervolging. De (veilige) schoolomgeving biedt bij uitstek kansen om over dit soort thema's in gesprek te gaan met kinderen en jongeren en hen hiervan te laten leren, krijgt de VO-raad ook terug vanuit scholen zelf.  

Eerder deze week – op maandag 13 mei – spraken vertegenwoordigers van onderwijskoepels (waaronder de VO-raad), gemeenten, vervoersmaatschappijen, politie en de rechtspraak tijdens een Catshuisoverleg over de aanpak van antisemitisme. De partijen stelden toen vast dat geen nieuwe wetgeving nodig is om antisemitisme aan te pakken.  

De VO-raad volgt de ontwikkelingen op dit vlak nauwgezet en draagt bij waar nodig. We wijzen in dit kader ook op voor scholen al beschikbare ondersteuning vanuit het Expertisepunt Burgerschap en Stichting School & Veiligheid als het gaat over het herkennen en voorkomen van antisemitisme (en discriminatie en intolerantie gericht op andere groepen) en het voeren van moeilijke gesprekken. Daarnaast hebben ook diverse Herdenkingscentra en oorlogsmusea, het Nationaal Comité 4–5 mei en de Anne Frank Stichting aanbod voor scholen.  

Bij (ernstige) problemen op het gebied van antisemitisme, kunnen scholen voor advies terecht bij de vertrouwensinspecteurs van de Onderwijsinspectie.   

Zie in dit kader ook het eerdere bericht 'Hoe bespreek je op school het conflict tussen Israël en Hamas?'