Onderwijsveld bijna unaniem kritisch op voorstel gerichte bekostiging

“Als ik gerichte bekostiging lees, ziet het eruit als een subsidie, klinkt het als subsidie en werkt het als subsidie. Dan is het volgens mij gewoon subsidie en dan moeten we daar ook verder geen schijnvertoning van maken.” Dat zei Henk Hagoort namens de VO-raad en PO-Raad tijdens een gesprek met de vaste commissie Onderwijs van de Tweede Kamer over het wetsvoorstel Gerichte bekostiging op 18 november 2026. De uitspraak van Hagoort werd onderschreven door veel andere aanwezige vertegenwoordigers uit het onderwijs.

Het ministerie van OCW gaf de Kamerleden informatie over de technische aspecten van het voorstel, waarna het onderwijsveld de mogelijkheid kreeg haar visie te presenteren in een rondetafelgesprek. Hagoort benadrukte in het gesprek het erg goed te vinden dat het voorkomen van zogenaamde subsidieconfetti op de politieke agenda staat. Het mantra 'structureel geld voor structurele taken' wordt breed gedeeld. Het wetsvoorstel Gerichte bekostiging draagt hier alleen niet of nauwelijks aan bij betoogde Hagoort.

Groei administratieve lasten in de klas

Schoolleiders uit de praktijk vreesden naar aanleiding van het wetsvoorstel een groei van de administratieve lasten in de klas, maar vooral het gebrek aan structurele ondersteuning in de klas. Tijd zou niet moeten worden besteed aan plannen en verantwoording, het geld moet structureel landen bij het kind. Dat gerichte bekostiging in eerste instantie maar voor 5 jaar wordt verstrekt, helpt niet om meer vaste contracten te realiseren vinden de schoolleiders. Tim de Wolde, directeur bij basisschool de Petteflet in Groningen, verwoordde het zo: “wat zeg ik tegen dat kind als die tijdelijke financiering stopt? Vorig jaar konden we jou wel helpen, maar dit jaar is het geld op. In mijn beleving kunnen we dat aan een kind nooit uitleggen… Een kind heeft geen onderwijsbehoefte voor een aantal jaar. Een kind heeft een onderwijsbehoefte zolang die er is.”

Middelen basisvaardigheden missen integraliteit onderwijs

In het gesprek ging het over het wetsvoorstel, maar ook expliciet over de middelen Basisvaardigheden. Het plan is dat deze middelen vanaf 2028 worden verdeeld. Hagoort maakte net als veel andere sprekers duidelijk dat de ontwikkeling van Basisvaardigheden de kern is van het onderwijs. Extra middelen voor basisvaardigheden zijn goed. Maar aparte plannenmakerij en verantwoording zoals nu het plan lijkt te zijn voor specifiek € 206 per kind, helpt juist niet. Het gaat om de integraliteit van de gehele aanpak en die gaat ook financieel vele malen verder dan die € 206. De voorgestelde plannenmakerij en verantwoording wordt een administratief traject, dat niks te maken heeft met de praktijk in de klas.

Hagoort beschreef het effect hiervan in een schoolorganisatie, “Het schoolbestuur moet plannen maken en verantwoorden, want de overheid vraagt het. Dus die moet naar de schoolleider: 'ik heb een activiteitenplan en een effectrapportage nodig voor deze 200 euro.' Die schoolleider denkt: nou dit gaat nergens over want we hebben een integrale aanpak, maar het moet want anders worden we gekort. Die gaat naar het lerarenteam en die zegt: 'wil je verantwoorden voor 200 euro, wat het effect is op de basisvaardigheden in deze klas. Die leraar denkt op zijn beurt: neem jij mij nou serieus in mijn vak?'.”

Na het rondetafelgesprek werd het concept-Besluit Basisvaardigheden (onder het wetsvoorstel Gerichte Bekostiging) gepubliceerd ten behoeve van een internetconsultatie. Tot 16 december 2027 is het mogelijk om hierop te reageren. De raden zullen de punten naar voren gebracht in het ronde tafel gesprek ook via deze weg onder de aandacht brengen bij het ministerie.