Opnieuw meer meldingen van sociale veiligheidsincidenten op scholen
Ten opzichte van het jaar ervoor zijn in het schooljaar 2024-2025 opnieuw meer sociale veiligheidsincidenten gemeld bij de vertrouwensinspecteurs voor het onderwijs, zo blijkt uit nieuwe cijfers van de Onderwijsinspectie. Hiermee zet de stijgende lijn zich voort. De VO-raad ziet in de maatschappij en het onderwijs steeds meer aandacht voor sociale onveiligheid en een toenemende inzet op preventie; het is goed om deze ontwikkeling vast te houden.
Vorig schooljaar hebben de vertrouwensinspecteurs van de inspectie voor het vo in totaal 1.010 nieuwe dossiers aangelegd op basis van binnengekomen meldingen, vergeleken met 801 het jaar daarvoor en 772 in 2022-2023.
Hierbij zien we al langere tijd een toename van het aantal meldingen over psychisch en fysiek geweld. Waarbij het steeds vaker gaat over ernstig en langdurig pesten, alsook over bedreiging. Daarnaast nam ook het aantal meldingen over seksueel geweld – na een lichte daling vorig schooljaar – opnieuw (fors) toe.
Aandacht voor sociale veiligheid
In hoeverre sprake is van meer sociaal onveilig gedrag op scholen, is lastig te zeggen; de inspectie heeft geen onderzoek gedaan naar de redenen voor het gestegen aantal meldingen. Hierbij kunnen bijvoorbeeld ook de toenemende aandacht in de samenleving en het onderwijs voor grensoverschrijdend gedrag, een groter vertrouwen om te melden en/of de groeiende bekendheid van het meldpunt van de Vertrouwensinspectie een rol spelen.
Zeker is dat de verharding van de maatschappij ook de scholen binnenkomt en dat de school voor een ruime meerderheid wel, maar nog niet voor alle leerlingen en personeelsleden een (sociaal) veilige omgeving is. Het is dus zaak voor scholen om hun sociale veiligheidsbeleid goed tegen het licht te blijven houden en hier structureel aan te blijven werken. Het gaat hierbij om een complex maatschappelijk probleem, dat niet zomaar op te lossen is en dat samenwerking vraagt met maatschappelijke partners zoals ouders, jeugdwerk, gemeenten en politie.
De VO-raad wil vooral doorgaan op de door de sector ingezette koers, met het accent op collectieve preventie en het versterken van de school als gemeenschap. Op veel scholen wordt geïnvesteerd in burgerschapsonderwijs, seksuele vorming en een veilige schoolcultuur, waarbij het gesprek wordt aangegaan over omgangsvormen en leerlingen en personeel dingen ook bespreekbaar durven maken. Belangrijk is daarnaast werk te (blijven) maken van duidelijke communicatie over de geldende sociale veiligheidsregels, het herkennen van incidenten en het goed opvolgen van meldingen en klachten.
Ondersteuning
Samen met partners zoals Stichting School & Veiligheid (SSV), het Expertisepunt Burgerschap en Gezonde School, ondersteunt de VO-raad scholen bij het verder werken aan sociale veiligheid. Op het VO-congres van 26 maart aanstaande is dit een belangrijk thema. Daarnaast organiseert ook SSV in maart volgend jaar ook weer haar conferentie ‘Met alle respect’.
De VO-raad is op 1 december jl. gestart met een project 'School als veilige leergemeenschap'. Een van de onderdelen van dit project richt zich specifiek op de aanpak van (seksueel) grensoverschrijdend gedrag – in samenwerking met de Alliantie tegen seksueel grensoverschrijdend gedrag. De Alliantie SGG zet zich in om scholen te helpen (blijvend) een veilige en (seksueel) integere omgeving voor leerlingen, studenten, ouders en medewerkers te creëren.
Eerder werden rond het thema school als gemeenschap al de brochures ‘Bruggen bouwen – het tegengaan van polarisatie onder leerlingen’ (VO-raad) en ‘Als het schuurt in de samenleving en op school’ (SSV) gepubliceerd en zijn vanuit ons programma Voortgezet Leren meerdere bijeenkomsten georganiseerd. Ook is in opdracht van de VO-raad onderzoek gedaan naar het werken aan de school als gemeenschap.
Nieuwe brochure ‘Bruggen bouwen - Het tegengaan van polarisatie onder leerlingen’
Hoe kan je als school polarisatie tussen leerlingen voorkomen en aanpakken? In het licht van de huidige maatschappelijke ontwikkelingen is dit een zeer actuele, maar tegelijkertijd complexe vraag. De VO-raad…
Nieuw: Handreiking 'Als het schuurt in de samenleving én op school'
Hoe zorg je als schoolleider voor veiligheid en stabiliteit als maatschappelijke onrust de school binnenkomt? Hoe handel je koersvast én houd je verbinding? Stichting School & Veiligheid ontwikkelde een handreiking…
Werken aan de school als gemeenschap: kennis en inspiratie uit onderzoek en praktijk
Wat verstaan we onder de school als gemeenschap, welke potentie biedt dit voor scholen en hoe kan je hier als school concreet aan werken? In opdracht van de VO-raad hebben…
