Parlementaire enquête corona: ‘Met de kennis van nu nooit meer scholen sluiten’
Scholen moeten bij een nieuwe crisis voortaan – aangepast – openblijven. Dat was het vurige pleidooi dat Paul Rosenmöller – oud-voorzitter van de VO-raad - op 24 juni 2026 hield bij zijn verhoor voor de parlementaire enquêtecommissie corona.
“De prijs van de schoolsluiting is voor kinderen en jongeren te hoog geweest. We moeten het nooit meer zo doen. De essentie van onderwijs is ontmoeting. Met de kennis van nu zou ik alles wat ik in me heb gebruiken om een schoolsluiting te voorkomen,” aldus Rosenmöller.
De enquêtecommissie buigt zich deze week over de vraag of er voldoende oog is geweest voor de gevolgen voor kinderen en jongeren bij de afweging om de deuren van de scholen voor langere tijd te sluiten; een van de meest ingrijpende maatregelen in die tijd.
Voor veel jongeren is de middelbare schoolperiode tijdens de pandemie heel anders verlopen dan gewenst. Nog steeds zijn er kinderen en jongeren die kampen met de gevolgen van de crisis. Hoewel er de afgelopen jaren een inhaalslag is gemaakt, zijn de effecten nog niet verdwenen. Vooral de verminderde mentale gezondheid van leerlingen speelt jongeren nog steeds parten.
VO-raad onderstreept het belang van continuïteit van het onderwijs
De VO-raad vindt het van belang dat bij een toekomstige crisis de continuïteit van het onderwijs hoog op de agenda staat. Het is van groot belang dat leerlingen persoonlijk contact onderhouden met hun school en klasgenoten. Henk Hagoort: “We zullen in het belang van leerlingen in de toekomst creatievere vormen (moeten) zoeken dan het totaal sluiten van scholen.”
Nu aan de slag om de weerbaarheid van onderwijs te versterken
Paul Rosenmöller vroeg in zijn verhoor aandacht voor de maatregelen die nu al genomen kunnen worden om het onderwijs weerbaarder te maken voor een crisis in de toekomst. Dat start met goede schoolgebouwen waar het binnenklimaat op orde is. Goede ventilatie op school reduceert niet alleen de kans op ziekteverspreiding, maar verbetert ook de leerprestaties. Bij 60-80% van de schoolgebouwen is het binnenklimaat nu niet op orde en dat heeft een direct effect op de leerprestaties van leerlingen. Ook voldoet 93% van de schoolgebouwen niet aan de Arbo-eisen.
Daarnaast vroeg hij aandacht voor de weinig flexibele wijze waarop het voortgezet onderwijs – en met name de toetsing en afsluiting – is ingericht. Omdat het centraal examen zo strak is gepland, zit er geen enkele ‘rek’ in het systeem en mag er niets fout gaan. Daardoor was er geen andere keus dan het centraal examen volledig te laten vervallen. Meer flexibiliteit - bijvoorbeeld in de vorm van meerdere afnamemomenten - verkleint de kans op ‘alles of niets-scenario’s’.
Verder zou onderwijspersoneel bij een toekomstige (gezondheids)crisis ook als vitale beroepsgroep behandeld moeten worden, aldus Paul Rosenmöller. Tijdens de pandemie maakte onderwijspersoneel weliswaar deel uit van de lijst van vitale beroepen, maar kreeg het geen voorrang bij testen of vaccineren. Bij de diverse verzoeken om prioriteit te geven aan onderwijspersoneel kregen de onderwijspartijen nul op het rekest.
Schoolsluitingen onder de loep tijdens vierde verhoorweek
In deze vierde week van de verhoren buigt de parlementaire enquêtecommissie corona zich over de gevolgen van de coronapandemie voor het onderwijs. Vooral het sluiten van de scholen en de impact die het had en soms nog steeds heeft voor kinderen en jongeren, staan daarbij centraal.
Paul Rosenmöller was in zijn hoedanigheid als voorzitter van de VO-raad ten tijde van de pandemie opgeroepen om te getuigen voor de parlementaire enquêtecommissie corona.
Eerder deze week heeft Károly Illy - tijdens de coronaperiode voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde (NVK) en lid van het Outbreak Management Team (OMT) - in zijn verhoor aangegeven dat kinderen en jongeren vooral ziek werden van de maatregelen die voor hen werden afgekondigd. Ook Margrite Kalverboer - Kinderombudsman - benadrukte aan de commissie dat de samenleving zich te weinig bekommerde om de kinderen en jongeren. “Kinderrechten zijn tijdens de coronacrisis ondergeschikt gemaakt aan andere belangen”, aldus Kalverboer.
Later deze week worden oud-minister Arie Slob en oud-voorzitter van LAKS Nienke Luijckx nog verhoord.
Over de parlementaire enquêtecommissie corona
De enquêtecommissie beoogt te leren van de ervaringen uit de coronacrisis om beter voorbereid te zijn op eventuele volgende (gezondheids)crises. Gedurende 9 weken verhoort de commissie een aantal hoofdrolspelers in het omgaan met of bestrijden van de crisis. Medio september zijn de verhoren afgerond. De commissie zal naar verwachting in het voorjaar van 2027 haar eindrapport publiceren.
Een parlementaire enquête is het zwaarste onderzoeksinstrument dat de Tweede Kamer tot haar beschikking heeft als zij zelf onderzoek wil doen. De parlementaire enquête corona is de vijftiende naoorlogse parlementaire enquête.
