Praktische hulpmiddelen ‘Klaar voor crises en calamiteiten’ beschikbaar
Schoolorganisaties kunnen te maken krijgen met uiteenlopende verstoringen en crisissituaties; het is dus essentieel om je als school hierop voor te bereiden. Dit maakt dat je als school(bestuur) goed, snel en weloverwogen kunt handelen als zich een crisis voordoet en de veiligheid en het welzijn van leerlingen en medewerkers, alsook de continuïteit van het onderwijs dan zo goed als mogelijk kunt borgen. De VO-raad ontwikkelde een set praktische hulpmiddelen die scholen helpt bij deze crisisvoorbereiding.
De afgelopen jaren lieten zien hoe belangrijk onderwijs is in tijden van maatschappelijke ontwrichting. Tijdens de coronapandemie werd zichtbaar dat scholen niet alleen plekken zijn om te leren, maar ook een cruciale rol vervullen in stabiliteit, structuur en welzijn van kinderen. Tegelijkertijd maken zij het mogelijk dat andere vitale sectoren, zoals zorg en hulpdiensten, kunnen blijven functioneren.
Juist daarom is het van belang dat onderwijsorganisaties goed zijn voorbereid op crises en – waar mogelijk – kunnen blijven doorgaan, ook in moeilijke omstandigheden. Daarom presenteren we een set praktische hulpmiddelen, gezamenlijk onder de noemer ‘Klaar voor crises en calamiteiten’. De onderdelen zijn te gebruiken voor verschillende doeleinden:
Handreiking - voorbereiden op crisissituaties
Deze handreiking vormt het startpunt bij het werken aan crisisvoorbereiding. Via een checklist kun je in kaart brengen in hoeverre jouw school(bestuur) bepaalde zaken al op orde heeft. Vervolgens kan je aan de slag met de punten waar jouw school nog stappen op kan zetten; de handreiking zet op een rij waar je aan moet denken en wat je moet regelen en geeft handvatten en tips. In werkbladen kan je plannen en afspraken vastleggen.
Crisiskaarten - voorbereiden op en oefenen met crisissituaties
Deze kaarten kan je als school vooraf invullen om zo verschillende crisisscenario's te doorgronden en voorbereiden. Vervolgens kunnen de kaarten gebruikt worden om te oefenen met verschillende crises en calamiteiten op zowel bestuurs- als schoolniveau.
Meterkastkaart, stroomschema acute besluitvorming en escalatieladder - handelen tijdens crisissituatie
Deze documenten ondersteunen schoolorganisaties in de eerste minuten tot het eerste uur van een crisis of calamiteit. Ze helpen om in een acute fase snel te handelen, overzicht te houden en passende vervolgstappen te bepalen.
- Meterkastkaart: Deze kaart – zelf door de school in te vullen - biedt een snel overzicht van belangrijke contactpersonen, externe partners en noodcommunicatie.
- Het stroomschema helpt bij het beoordelen van de situatie en het bepalen van de juiste acties.
- De escalatieladder geeft inzicht in de ernst en impact van een situatie en helpt bij het bepalen van het juiste niveau van opschaling.
Deze set hulpmiddelen geeft richting en structuur, maar zijn nadrukkelijk niet voorschrijvend. Iedere schoolorganisatie maakt immers eigen afwegingen, passend bij de context, de leerlingenpopulatie en de omgeving.
Weerbaarheid en crisisorganisatie in het vo: handreiking
In deze handreiking wordt op een rij gezet waar je allemaal aan moet denken en wat je moet regelen om goed voorbereid te zijn op een crisis of calamiteit. De…
Weerbaarheid en crisisorganisatie in het vo: crisiskaarten
Deze crisiskaarten ondersteunen schoolorganisaties bij noodsituaties. De kaarten zijn bedoeld als hulpmiddel bij afweging en besluitvorming als zich een crisis of calamiteit voordoet. Het is de bedoeling dat scholen de…
Weerbaarheid en crisisorganisatie in het vo: meterkastkaart, stroomschema acute besluitvorming en escalatieladder
Deze schema’s en kaarten ondersteunen scholen en schoolbesturen in de eerste fase van een calamiteit of crisis. Ze helpen om snel te handelen, overzicht te houden en passende vervolgstappen te…
Samen ontwikkeld met de sector en partners
Deze set aan documenten zijn afgeleid van de handreikingen ‘Koers onder druk’ van de PO-Raad en vertaald naar de context van het vo.
De originele handreikingen zijn tot stand gekomen met belangrijke inhoudelijke bijdragen van Stichting School & Veiligheid, Kennisnet, GGD GHOR Nederland en Ruimte-OK. Daarnaast is ook afgestemd met de AVS, Sectorraad GO, BMK, BK en het ministerie van OCW.
Om de documenten geschikt te maken voor het vo hebben we met een betrokken groep leden een denktank gevormd met een grote diversiteit aan onderwijsorganisaties, waarin alle onderwijssoorten vertegenwoordigd waren. Beide processen maken dat de handreikingen niet alleen inhoudelijk stevig zijn, maar ook goed aansluiten bij de praktijk van scholen en schoolorganisaties.
We zijn er dan ook trots op dat we in korte termijn tot deze complete set aan praktische documenten gekomen zijn. Hierin toont de sector de ‘kracht van samen’ en zetten we een mooie stap in de richting van weerbare scholen.
Samen leren en doorontwikkelen
De handreikingen vormen geen eindpunt, maar het begin van een continu leerproces. De komende periode worden de producten verder doorontwikkeld op basis van ervaringen uit de praktijk.
Heb je vragen over weerbaarheid of crisisvoorbereiding, neem dan contact op met Stefanie van Nes. Deel daarnaast vooral de ervaringen uit jouw organisatie. Wat werkt goed? Waar loop je tegenaan? Welke aanvullingen of aanscherpingen zie jij? Door kennis en ervaringen te delen, helpen we elkaar om beter voorbereid te zijn op uiteenlopende situaties.
