Alle onderwerpen

Onderwerp

Begeleiding starters

Het onderwijs kampt met hoge uitval. De VO-raad richt zich daarom op effectieve begeleiding en inwerkprogramma’s van alle startende onderwijsprofessionals: leraren, schoolleiders en bestuurders. Dit is een cruciaal onderdeel van ons strategisch HRM-beleid. We ontwikkelen instrumenten voor de begeleiding van starters, initiëren onderzoek en publicaties. Ook via de VO-academie is er veel aandacht voor dit thema.

Wat speelt er?

Begeleiding startende leraren in regeerakkoord

In het in december 2021 gepresenteerde regeerakkoord is opgenomen dat het Kabinet Rutte IV werk gaat maken van de ondersteuning van beginnende leraren. Dit sluit aan bij de ambitie van de VO-raad van een meerjarig en gepersonaliseerd inductietraject voor alle startende leraren, bestaande uit de vijf elementen die door Helms-Lorenz, Slof & Van de Grift (2013) zijn geïdentificeerd, zie ook de alinea hieronder 'Leraren binden en behouden'.

Leraren binden en behouden

De uitval onder startende professionals in het onderwijs is groot. Er zijn tal van oorzaken te noemen voor deze uitval, maar zeker is dat effectieve begeleidingstrajecten voor starters bijdragen aan een reductie van die uitval. Het opleiden en begeleiden van nieuwe leraren, schoolleiders, onderwijsondersteuners en bestuurders is dan ook een belangrijke maatschappelijke opdracht voor schoolbesturen en scholen.

In het licht van het huidige lerarentekort en de vergrijzing van de beroepsgroep is het essentieel om leraren te binden en te behouden voor de sector en voortijdige uitval van startende leraren te voorkomen. Daarnaast draagt een optimale ondersteuning en begeleiding in die eerste jaren voor de klas of op een nieuwe school bij aan de ontwikkeling van de professionele identiteit en de verdere professionalisering van de leraar.

Uit onderzoek (Helms-Lorenz, Slof & Van de Grift, 2013) weten we dat een inductiearrangement het meest effectief is als het als het vijf voorzieningen bevat:

  1. Vermindering werkdruk (tijd, roosters, taken)  en werktijd
  2. Enculturatie in school(beleid): thuis voelen in de cultuur van de schoolorganisatie
  3. Basis voor professionalisering (POP)
  4. Observatie en begeleiding in de klas
  5. Intervisie met peers en begeleiding

Kwaliteitskader Samen opleiden & inductie

Aanstaande leraren worden steeds vaker opgeleid via een intensieve samenwerking tussen scholen/besturen en lerarenopleidingen: ‘Samen Opleiden’. De begeleiding van startende leraren maakt onderdeel uit van een doorlopende lijn voor leraren. Het in december 2021 vastgestelde Kwaliteitskader Samen Opleiden & Inductie geeft richtlijnen voor het vormgeven van begeleidingsarrangementen door partnerschappen Samen opleiden & Professionaliseren.

Het kwaliteitskader geeft handvatten om de inductie goed in te richten. Het is echter nog niet verplicht voor partnerschappen om aan te tonen hoe dit binnen de scholen is georganiseerd. We onderzoeken wat er nodig is om de positie van inductiearrangementen in het strategisch HRM-beleid van de school én in (het kwaliteitskader van) het Samen Opleiden en Professionaliseren verder te versterken.

Extra middelen voor begeleiding startende leraren

Ondanks de afspraken in het laatste Sectorakkoord VO (inmiddels afgelopen) is er op het vlak van begeleiding van startende leraren een extra inspanning nodig. Nog niet elke school biedt een meerjarig traject aan en de begeleiding blijft vaak beperkt tot intervisie en enculturatie. Na de afhechting van het Sectorakkoord is voor 2021 en 2022 88 miljoen euro beschikbaar gebleven om het strategisch personeelsbeleid op scholen te versterken en dus ook verbetering van de begeleiding van startende leraren. De VO-raad maakte een stappenplan voor scholen – inclusief achterliggende informatie en tips – om hier concreet mee aan de slag te gaan.