Startnotitie werkconferentie 'Collectieve verantwoordelijkheid 2025'
Collectieve verantwoordelijkheid
De uitdagingen waar scholen dagelijks mee te maken hebben zijn dermate complex dat individuele leraren of schoolleiders ze niet alleen kunnen oplossen. Daarom is het nodig om binnen scholen gezamenlijk te zoeken naar antwoorden op vragen en uitdagingen waar scholen mee geconfronteerd worden, met als doel het onderwijs voortdurend te verbeteren. Op scholen waar goed samengewerkt wordt en waar leraren en schoolleiding een gedeelde verantwoordelijkheid hebben voor de ontwikkeling van hun leerlingen, behalen leerlingen betere resultaten. Dit noemen we collectieve verantwoordelijkheid.
Beweging naar meer collectieve verantwoordelijkheid in het onderwijs
In 2024 constateerde Jasper Rijpma - docent en 'ambassadeur van het onderwijs' - dat er in Nederlandse scholen, vergeleken met andere landen, weinig onderling samengewerkt wordt. "In dit land is de individuele leraar nog altijd soeverein in de klas. Misschien is het beter om afstand te nemen van dit beeld. Lesgeven is geen solistische aangelegenheid. Het is teamwork. Om het tij te keren, is een verschuiving nodig van een individueel naar een collectief verantwoordelijkheidsgevoel."
Door verschillende scholen wordt al gewerkt aan het versterken van collectieve verantwoordelijkheid, al of niet ondersteund door programma’s zoals leerKRACHT en Groeikracht, Transformatieve School, Voortgezet Leren en Teamgerichte Arbeidsorganisatie (TAO). De ervaringen van deze scholen kunnen helpen om meer zicht te krijgen op hoe collectieve verantwoordelijkheid concreet vorm kan krijgen in scholen en om handvatten te identificeren die andere scholen kunnen helpen om die stap te maken.
Daarom organiseerde een aantal organisaties, namelijk Hogeschool Amsterdam (Lectoraat leren en innoveren), het Kenniscentrum Leren en Organiseren, Ontwikkelkracht (Groeikracht en de Transformatieve School) en de VO-raad in 2025 een werkconferentie om de beweging naar meer collectieve verantwoordelijkheid in het onderwijs te versterken. Op 23 november 2026 wordt een volgende werkconferentie georganiseerd.
Meer lezen
Hieronder kan je meer lezen over de beweging naar meer collectieve verantwoordelijkheid in het onderwijs:
