Q&A Aanpassingen Centraal Examen schooljaar 2020-2021

12 maart 2021

Op 12 februari kondigde de minister in een Kamerbrief aan dat het besluit van 16 december over de centrale examens in 2021 wordt aangevuld. Aanleiding hiervoor zijn de veranderde omstandigheden, met name de herinvoering van de anderhalve meterregel tussen leerlingen onderling. In deze Q&A geeft de VO-raad antwoord op een aantal veel voorkomende vragen, voortvloeiend uit dit kabinetsbesluit. Deze pagina wordt aangepast op basis van nieuwe kennis en inzichten.

N.b. De informatie op deze pagina kan wijzigen naar aanleiding van de actualiteit. We streven naar een snelle opname van eventueel aanvullende vragen in dit document en proberen zo snel mogelijk nieuwe, feitelijke informatie over het centraal examen dit schooljaar te delen op deze website. Concrete uitvoeringsvragen over het centraal examen kunnen zoals altijd ook gesteld worden aan het examenloket op examenloket.nl. Laatste update: 12 maart 2021.

TIP: als u deze pagina snel wilt doorzoeken kunt u op een desktopcomputer gebruik maken van de zoekfunctie van uw browser met Ctrl+F of Cmd+F. Er verschijnt dan een zoekvenster waar u het zoekwoord in kunt tikken.


Mag je als school een leerling verplichten deel te nemen aan het tweede tijdvak?
Nee, als de leerling alle vakken in het eerste tijdvak wil afleggen kan de school deelname in het tweede tijdvak niet verplichten. Let op: de leerling geeft de keuze door op uiterlijk 23 april 2021. Als een leerling zich later dan 23 april meldt bij de school, besluit de school in welk tijdvak de leerling het centraal examen aflegt.

Komen er nadere criteria voor het toelaten van leerlingen in het tweede en derde tijdvak? Of mag je als school voorwaarden stellen voor deelname aan het tweede tijdvak?
Nee, de leerling bepaalt of en hoeveel examens hij aflegt in het tweede tijdvak en geeft de keuze uiterlijk op 23 april aan school door. De school mag hier dus geen voorwaarden aan stellen. Als een leerling zich later dan 23 april meldt bij de school, besluit de school in welk tijdvak de leerling het centraal examen aflegt.

Wat is de uiterlijke aanleverdatum voor de SE-resultaten bij deelname aan het tweede tijdvak?
De aanleverdatum voor de SE-resultaten blijft gelijk: één dag voor de start van het eerste tijdvak voor de papieren examens. Alleen in uitzonderlijke gevallen (als een leerling door onvoorziene omstandigheden niet in staat is geweest het schoolexamen tijdig af te ronden), kan het zijn dat het schoolexamenresultaat voor een vak op een latere datum wordt aangeleverd – maar altijd voorafgaand aan de afname van het centraal examen in dat vak.

Welke onderwijsverplichting heeft de school m.b.t. leerlingen die deelname in het tweede tijdvak aanvragen?
Er is geen aanvullende onderwijsverplichting opgenomen in het bericht van de minister. Desalniettemin is het niet onredelijk (en juist wenselijk) dat als er sprake is van achterstanden de leerlingen ondersteund worden in de voorbereiding op hun CE. De wijze waarop dat gebeurt, wordt bepaald door de school.

Is er een handreiking aanpassing examenreglement en PTA 2021?
Ja, de handreiking is te downloaden.

Ontvangt de school de centrale examens voor het eerste en tweede tijdvak voorafgaand aan het eerste tijdvak?
Nee, de examenopgaven voor het eerste tijdvak worden op 10, 11 of 12 mei geleverd (aanvang CE eerste tijdvak is op 17 mei). De examenopgaven voor het tweede tijdvak worden op 7, 8 of 9 juni geleverd (aanvang CE tweede tijdvak is op 14  juni). Zie ook de activiteitenplanning op examenblad.

Een leerling heeft voor 23 april aangegeven tijdens het eerste tijdvak centrale examens te willen maken. Echter, de leerling blijkt in mei ziek te zijn of in quarantaine te zitten. Hoe gaan we hier mee om?
In dat geval legt de leerling de examens af tijdens het tweede tijdvak. Herkansen kan dan in het derde tijdvak. Daarbij is het belangrijk dat volgens de gangbare procedure vastgesteld wordt dat de leerling tijdens de examens van het eerste tijdvak geoorloofd afwezig is geweest.

Welke ruimte is er voor de leerling om, na voltooiing van het eindexamen in het eerste tijdvak, zelf de periode te kiezen voor herkansingen (tweede of derde tijdvak)?
Het uitgangspunt is dat leerlingen die het volledig centraal examen afleggen in het eerste tijdvak, eventueel herkansen in het tweede tijdvak. Wanneer een leerling ervoor kiest om in het derde tijdvak te herkansen (wat strikt genomen mag), neemt deze leerling een risico (i.v.m. mogelijke ziekte of quarantaine in het derde tijdvak).

Kan een leerling ervoor kiezen de herkansingen te spreiden over het tweede en derde tijdvak?
Dat is een mogelijkheid, maar de herkansing is voor het centraal examen van twee verschillende vakken. Twee keer hetzelfde vak herkansen (één keer in het tweede tijdvak en één keer in het derde) kan niet.

Wordt de N-term voor het tweede tijdvak opnieuw vastgesteld of is deze gelijk aan het eerste tijdvak?
De N-term wordt opnieuw vastgesteld, zie ook onderstaande tabel:

Tijdvak Afnamedagen Bekendmaking N-termen (uitslag)
Tijdvak 1: eerste afnames 17 mei t/m 1 juni 10 juni
Tijdvak 2: eerste afnames en herkansingen 14 juni t/m 25 juni 2 juli
Tijdvak 3: herkansingen 6 t/m 9 juli 15 juli


Er zijn twee herkansingen, mag je nu ook een vak twee keer herkansen?
Nee, de herkansing is voor het centraal examen van twee verschillende vakken. Twee keer hetzelfde vak herkansen (één keer in het tweede tijdvak en één keer in het derde) kan niet.

Mag een leerling pas herkansen in het tweede tijdvak wanneer het volledig eindexamen is afgerond in het eerste tijdvak, of mag een leerling in het tweede tijdvak tegelijkertijd examens maken en herkansen?
Voor het afnemen van een herkansing is het niet noodzakelijk dat eerst voor alle vakken voor een eerste keer het examen is afgelegd. Zodra een leerling besluit om de examens te spreiden over het eerste en tweede tijdvak is het mogelijk om voor een vak waarin in het eerste tijdvak examen is afgelegd, een herkansing te doen in het tweede tijdvak. De leerling kent dan nog niet de volledige uitgangspositie, wat betekent dat het risico bestaat op – achteraf gezien – verkeerde keuzes. Voor alle duidelijkheid: een leerling kan een vak niet tweemaal herkansen.

Mag een leerling de extra herkansing ook gebruiken voor het verbeteren van het cijfer?
Ja, de leerling mag de herkansingen ook inzetten voor het verbeteren van het cijfer.

Wat voor implicaties hebben de maatregelen rondom de centraal examens van 16 december voor de digitale examens?
De in december aangekondigde maatregelen hebben daar geen implicaties voor. De afnametermijn voor de digitale flexibele centrale examens in het vmbo-bb en – kb was al verlengd tot en met 23 juli 2021. Zie de aankondiging in het servicedocument van 31 augustus.

Zijn er voor het vmbo-b en vmbo-k bij de avo-vakken ook twee herkansingen?
Ja.

Bij vmbo- b/-k worden de examens digitaal afgenomen, dus deze kunnen op verschillende momenten afgenomen worden. Wat wordt de inleverdatum van de SE-resultaten?
Dit schooljaar is de inleverdatum van de SE-resultaten in het geval van digitaal flexibele examens één dag voor afname van het centraal examen van het betreffende vak.

Is er meer bekend over de toepassing van de 5,5 regel voor leerlingen in vmbo-bb, -kb  en -gl, nu het CSPE vervalt?
Over de toepassing van de 5,5-regel voor leerlingen in vmbo-bb, -kb en -gl (in verband met het afsluiten van het beroepsgerichte profielvak met een schoolexamen) heeft OCW in het servicedocument van 12 februari 2021 aangegeven hoe deze vorm krijgt. Dat is als volgt: Bij de bepaling van de uitslag voor leerlingen in vmbo-bb, -kb en -gl wordt het resultaat dat is behaald voor het beroepsgerichte profielvak (het schoolexamencijfer afgerond op één decimaal) meegenomen bij het rekenkundige gemiddelde van de bij het centraal examen behaalde cijfers (de 5,5-regel). Alleen wanneer dit rekenkundig gemiddelde minimaal 5,5 is kan de leerling slagen.

Moet een leerling alle herkansingen hebben benut voordat de wegstreepregeling toegepast kan worden?
Bij de vaststelling van de uitslag kan, indien dat nodig is om de leerling te laten slagen, het eindcijfer van één vak buiten de bepaling van de definitieve uitslag worden gelaten, onafhankelijk van het behaalde resultaat. Dit vak mag géén kernvak zijn. Er is geen voorwaarde dat de leerling eerst een of meer herkansingen gedaan moet hebben.

Wat zijn de kernvakken, met name voor leerlingen met de CM-profiel?
Kernvakken verschillen per schoolsoort. Voor het vmbo is Nederlands een kernvak, voor het havo en vwo zijn Nederlandse taal en literatuur, Engelse taal en literatuur en voor zover van toepassing wiskunde (A, B of C.) kernvakken. Voor een havo-leerling die wiskunde heeft opgenomen in het CM-profiel, geldt dat wiskunde als kernvak meetelt in de uitslagbepaling.

Echter, als een havo-leerling wiskunde als extra vak heeft opgenomen, kan wiskunde wel buiten beschouwing worden gelaten als er maar een volledig CM-profiel overblijft. Die leerling hoeft dan geen schoolexamen rekenen af te leggen.

Wat betekent de wegstreepregeling voor diploma en cijferlijst?
Het vak dat door de wegstreepregeling eventueel niet betrokken wordt bij de uitslag, wordt wel vermeld op de cijferlijst. In verband met het schoolexamen rekenen en enkele technische aanpassingen zijn de modellen voor diploma en cijferlijst wel aangepast, maar dat houdt dus geen verband met de regeling waarbij een vak buiten beschouwing kan worden gelaten. De regeling vindt u hier als webversie of als pdf.

In het servicedocument (versie van 12-02-2021) staat op pagina 3 onder IV dat ‘iedere overgebleven onvoldoende moet gecompenseerd worden door voldoende hoge andere cijfers. Een 5 door een 7 bijvoorbeeld. En een 4 door een 8 of twee 7’s.’ Dat is niet helemaal in lijn met de zin daarvoor: ‘de uitslag wordt bij toepassing van deze maatregel bepaald conform de bestaande regels (artikel 49 en 50 Eindexamenbesluit VO), alleen met een vak minder’. Wat moet ik volgen?
De tekst in het servicedocument is wat verwarrend geformuleerd. Na het toepassen van de wegstreepregeling, moet voldaan worden aan de bestaande regels zoals in artikel 49 en 50 Eindexamenbesluit VO beschreven: de 5,5-regel, de kernvakkenregel en de regel waarmee onvoldoende eindcijfers al dan niet gecompenseerd moeten worden. Dat betekent dat één vijf niet gecompenseerd hoeft te worden Het schoolexamencijfer van het beroepsgerichte profielvak telt daarbij mee in de 5,5-regel aangezien dit vak dit schooljaar wordt afgenomen met een schoolexamen i.p.v. met een centraal examen.

Welk effect heeft de wegstreepregeling op de doorstroomregelingen vmbo-havo?
Als een leerling het eindexamen vmbo-tl in zeven vakken heeft afgelegd met een extra algemeen vak, dan heeft de leerling doorstroomrecht naar de havo. Ook als in het geval met een extra algemeen vak de ‘wegstreepregeling’ wordt toegepast, heeft de leerling nog steeds dit doorstroomrecht. De leerling heeft immers een diploma behaald op basis van die zeven vakken.

Als de leerling eindexamen vmbo-tl heeft afgelegd zonder extra algemeen vak, kan de school nadere eisen stellen aan de doorstroom naar de havo. Als in een dergelijk geval de leerling het diploma heeft behaald met de ‘wegstreepregeling’, kan de school nog steeds de nadere eisen toepassen, maar dan wel zonder deze te betrekken op vak dat buiten beschouwing wordt gelaten. Dat is in lijn met de wijze waarop het vervolgonderwijs geen aanvullende toelatingsconsequenties kan verbinden aan deze cijferlijst.

Wat is het tijdspad met betrekking tot de digitale examens, het beroepsgerichte profielvak en de beroepsgerichte keuzevakken?
De deadline is de start van de zomervakantie, er is geen voorgeschreven volgorde. De volgorde is vrij aan de school. Maar let op: alle vakken zonder centraal examen, afgezien van de beroepsgerichte keuzevakken, moeten voor de start van het eerste tijdvak zijn afgerond. Het gaat dan dus over maatschappijleer, LO1, kunstvakken incl. ckv en eventueel het schoolexamen rekenen.

Waarom is de uitslag 1e tijdvak avo-vakken op 10 juni en de uitslag 1e tijdvak digitale examens basis/kader op 16 juni?
De datum van de avo-vakken was oorspronkelijk ook 16 juni, maar is verplaatst i.v.m. het verlengde tweede tijdvak. Helaas is het logistiek gezien niet anders te organiseren.

Zijn we verplicht om in de vakantie, op 15 juli, wanneer de normering binnenkomt voor het 3e tijdvak, leerlingen te bellen over de uitslag? En moeten er dan ook diploma's worden uitgereikt?
Het is niet noodzakelijk dat de diploma’s direct worden uitgereikt, maar het is wel noodzakelijk om de leerlingen op de hoogte te stellen.

Mag je ook externe mensen inzetten voor de correctie (bijvoorbeeld oud-docenten)?
Ja

Mag je gezien de tijdsdruk het werk voor tweede correctie ook scannen en via de mail aan de andere school sturen? En zo ja, hoe gaan we dan om met de  vertrouwelijkheid?
Digitale verzending van het leerlingwerk kan op verschillende momenten. Bijvoorbeeld nog voordat de eerste correctie start. Dan is de digitale versie van het werk alvast bij de tweede corrector. Het kan ook zodra de eerste correctie is afgerond. Dan staan ook eventuele aantekeningen van de eerste corrector op het werk. In alle gevallen is het van belang dat de tweede corrector de authenticiteit van het werk kan vaststellen. Dus dient er een fysieke verzending te volgen.

Stel een leerling heeft 3x5 (geen kernvak) + 2x7. Het CSE gemiddelde is ruim voldoende. Door een vak buiten beschouwing te laten, zal deze leerling slagen. Maakt het in dit geval (als we handmatig moeten vaststellen dat de leerling alsnog is geslaagd) wat uit welk vak buiten beschouwing wordt gelaten? Kunnen wij als school gewoon kiezen welk vak buiten beschouwing wordt gelaten, of moeten we in zo'n situatie in overleg met de leerling over welk vak we buiten beschouwing laten, omdat (bijv.) de DUO-registratie later op een bepaald punt gevolgen kan hebben?
Nee, het is dan om het even en nergens zichtbaar. Het hoeft daarmee niet overlegd te worden.

Als je een eindcijfer buiten beschouwing laat, kun je dat ook doen bij een vak waardoor het profiel niet meer klopt?
Ook de eindcijfers van vakken die kenmerkend zijn voor een profiel of schoolsoort kunnen buiten beschouwing worden gelaten zonder dat dat het profiel of schoolsoort aantast. Het eindcijfer wordt buiten beschouwing gelaten bij de slaag-zakregeling, maar het vak blijft gewoon onderdeel van het pakket en het eindcijfer blijft vermeld worden op de cijferlijst.

Mag de wegstreepregeling een vak uit het combinatiecijfer betreffen of gaat het om het combinatiecijfer zelf?
Op een vak of onderdeel van het combinatiecijfer. Wanneer een vak buiten beschouwing wordt gelaten dat valt binnen een combinatiecijfer wordt het combinatiecijfer berekend zonder het eindcijfer van dit vak. Dit combinatiecijfer wordt vermeld op de cijferlijst, ook als dit bestaat uit maar één  onderdeel, dat achterwege wordt gelaten. Ook het eindcijfer van het vak of onderdeel dat buiten beschouwing wordt gelaten, wordt op de cijferlijst vermeld.

Mag ik het profielwerkstuk ook buiten beschouwing laten bij een vwo-leerling met een havo-diploma die een vrijstelling heeft voor maatschappijleer en CKV? Deze leerling heeft in dat geval dan toch helemaal geen combinatiecijfer?
Ja, dat het profielwerkstuk mag buiten beschouwing gelaten worden bij de slaag-zakregeling. Het profielwerkstuk blijft onderdeel van het pakket en het cijfer blijft vermeld worden op de cijferlijst, net als het combinatiecijfer.

Welke andere mogelijkheden zijn er nog om dit schooljaar af te ronden voor de examenkandidaat?
Er worden soms vragen gesteld of het mogelijk is een leerling gespreid examen te laten doen, via de vavo examen af te leggen of af te zien van deelname aan het centraal examen. Deze routes zijn alleen in incidentele en bijzondere situaties te gebruiken.

Gespreid examen, waarbij het examen over twee leerjaren wordt gespreid, kan alleen als een leerling langdurig (een deel van) het onderwijs niet heeft kunnen volgen, vanwege ziekte of een andere van de wil van de leerling onafhankelijke oorzaak. Overleg met de inspectie is altijd nodig.

Uitbesteding naar de vavo is in deze fase van het schooljaar juridisch nog mogelijk, maar weinig realistisch. De vavo-opleiding heeft immers ook een eigen schoolexamenprogramma (PTA).

Terugtrekken van het examen kan een leerling alleen op eigen initiatief van de leerling. De school mag daar niet op aansturen. Over het algemeen kan deelname aan het examen een goede ervaring voor een leerling zijn, ook als deze niet zal slagen. Bovendien kan er dan een uitslag worden vastgesteld en kan de leerling eventueel besluiten het diploma op een andere manier te halen met gebruikmaking van de reeds behaalde resultaten (vavo, staatsexamen).