26 maart 2020

Het goed organiseren van afstandsonderwijs is een hele klus. Toetsing stelt scholen op dit moment voor nog grotere uitdagingen. Mondelinge toetsen op afstand zijn goed te realiseren. Er zijn ook scholen die schriftelijk toetsen op afstand. Hoe pakken ze dat aan? Op deze pagina vindt u meer informatie en tips, alsook diverse voorbeelden van scholen.

Informatie en tips 

Voor meer informatie, richtlijnen en tips over hoe vorm te geven aan toetsen op afstand, kunt u terecht op:

Bij vragen kunt u als lid van de VO-raad contact opnemen met de Helpdesk VO. Bij de Helpdesk is een speciaal loket ingericht om vragen van scholen rond het schrappen van het centraal examen en het uitvoering geven aan het schoolexamen, te beantwoorden. U kunt uw vragen sturen naar helpdesk@vo-raad.nl.

Goede voorbeelden

De VO-raad heeft ook een aantal goede voorbeelden verzameld van hoe andere scholen vorm geven aan toetsen op afstand. 

CSG het Noordik: ‘Net even anders kijken naar toetsing’   

Toetsen op afstand was niet gebruikelijk op het Noordik, maar is de afgelopen anderhalve week helemaal ontwikkeld op de school. Met het team is gekeken wat wel en niet werkt op dit vlak. “Dat moest in de snelkookpan”, aldus vestigingsdirecteur Karel van Grootheest. De school is inmiddels druk aan het testdraaien met online toetsing. “We proberen altijd mee te bewegen in het belang van de leerlingen. En deze bijzondere tijd vraagt om een andere manier van bewegen.”

De school zet voor online toetsing zoveel mogelijk Magister in. Van Grootheest: “Leerlingen kennen dit systeem al en dat geeft rust. Het biedt ook veel mogelijkheden, je kan er opdrachten in zetten en het systeem kent ook een tijdslot; na de tijd die voor de toets staat, sluit het vanzelf weer. Je ontkomt echter ook niet aan andere programma’s. Voor kijk- en luistertoetsen gebruiken we bijvoorbeeld het programma Woots, waar ook al toetsen in klaar staan. En mondelinge toetsen gaan via MS Teams.”

De school vindt het heel belangrijk om leerlingen - en ook docenten - goed voor te bereiden op de online toetsen, die toch anders zijn dan ze zijn gewend. “De komende week gaan we testdraaien met alle collega’s en leerlingen, zodat iedereen minimaal een keer de vorm heeft gezien waarin getoetst wordt,” aldus Van Grootheest. “Leerlingen weten zo waar ze aan toe zijn en wat van hen verwacht wordt. We helpen docenten ook om hun leerlingen te ondersteunen hierbij.” Het contact met leerlingen en ouders is ook erg belangrijk voor de school. “De mentoren hebben elke week sowieso een-op-een contact met hun leerlingen, waarbij ze ook worden geïnformeerd over wat we als school doen, en ouders informeren we goed per brief.” De meeste ouders en leerlingen staan er ook positief in aldus de directeur. “En dit geldt ook voor de docenten, we zien een professionalisering op het gebied van ict die we anders in vijf jaar niet hadden gehad. Er gebeuren hele mooie dingen.”

Een uitdaging bij goede online toetsing is nog wel dat niet alle leerlingen over een goede laptop beschikken. In dit geval leent het Noordik hun laptops uit.

Daarnaast speelt ook het vraagstuk van de betrouwbaarheid. Van Grootheest: “We zijn ons bewust ervan dat leerlingen beïnvloed kunnen worden door de omgeving bij het maken van een toets. Dat kan altijd gebeuren. Of je moet docenten echt in de (huis)kamer laten meekijken met leerlingen via een camera, maar dan zit je met de AVG. Het gaat echter ook om vertrouwen, en daarnaast proberen we zoveel mogelijk uit te sluiten. Door het tijdsslot waar wij mee werken moeten leerlingen vaak flink aan de bak om het af te krijgen en hebben ze geen tijd om bijvoorbeeld andere bronnen te raadplegen. En een aantal schriftelijke toetsen hebben we – bij vakken waar dit mogelijk is – omgebouwd tot opdrachten.”

"We moeten ook niet te bang hiervoor zijn," aldus de directeur. “Je kent je leerlingen al een lange tijd, hebt ze al jaren gemonitord en ook al schoolexamens afgenomen. Dat geeft al een heel goed beeld en daarin zit al een heel groot stuk kwaliteit geborgd. Sommige leerlingen zijn ook meer gebaat bij een andere vorm van toetsing, van laten zien wat je kan. Ik ben zeker wel blij dat er een centraal examen is, maar gezien de situatie moeten we nu net even iets anders kijken. Deze periode kan daar een katalysator in zijn.”


 

Rector Drachtster Lyceum: “We kiezen voor zo min mogelijk stress bij leerlingen”

Het Drachtster Lyceum van OSG Singelland toetst op dit moment de schoolexamens digitaal. Ze anticipeerden op de maatregelen van de regering en zetten de voorbereidingen al op tijd in gang. Ze hebben vroeg een aantal belangrijke keuzes gemaakt legt rector Audrie Nieborg uit: "We hebben vooral gekozen voor de leerlingen. We wilden hen zo min mogelijk stress bezorgen door snel te communiceren dat de schoolexamens doorgaan en dat we het digitaal gingen doen."

Praktische uitwerking ligt bij docenten

De secties hebben hun toetsen in een aantal variaties (bijv. verschillende volgorde) ingeleverd bij de examensecretaris. De secretaris heeft samen met een collega van ict en enkele ict-vaardige docenten de toetsen klaargezet in Google Classroom. De toetsen zijn alleen gericht op inzicht- en toepassingsvragen. Alle reproductievragen zijn eruit gehaald omdat hierbij makkelijker gefraudeerd kan worden. De toetsen worden op een afgesproken tijd beschikbaar gesteld aan de uitgenodigde leerlingen. Ze krijgen tot 90 minuten de tijd om de toets te maken en deze sluit automatisch. Docenten kunnen zien wie er incheckt in de toets, maar er wordt niet digitaal gesurveilleerd.

Het Drachtster Lyceum maakte zelf een instructievideo voor hun leerlingen over hoe ze zo'n online toets via Google Classroom moeten maken. De keuze voor Classroom als platform is gemaakt omdat dit al werd gebruikt. Als uw school contact op wil nemen met het Drachtster Lyceum over toetsen op afstand, kunt u mailen naar info@singelland.nl. Waar mogelijk kunnen ze hun ervaringen delen, alsook het webinar voor docenten.



Lyceum Schravenlant: Volle inzet op drie vormen van online toetsing

Op het Lyceum Schravenlant in Schiedam gaan ze komende week van start met online toetsen. De eerste week alleen mondeling via Skype en vanaf de week daarop ook met andere toetsvormen. Rector Jan van Beveren licht toe.

Als school zetten we in op drie vormen van toetsen op afstand: mondeling (Skype), toetsen via een praktische opdracht en schriftelijke online toetsen via één systeem. We willen voorkomen dat we een ratjetoe aan vormen krijgen. Voor leerlingen is er al onzekerheid zat, we willen niet ook nog onduidelijkheid en flinke diversiteit op dit vlak. Een ander voordeel is dat we zo eerst volgende week uitsluitend met mondelinge online toetsen kunnen starten. Docenten en leerlingen hebben zo nog wat langer de tijd om proef te draaien met de schriftelijke online toetsen en zich goed voor te bereiden. Dit haalt de druk ook wat van de ketel.”

Voor deze schriftelijke toetsen maakt Lyceum Schravenlant gebruik van Exam.net. Van Beveren: “Docenten kunnen toetsen hier makkelijk in uploaden in pdf-vorm en leerlingen kunnen dan simpelweg het antwoord typen op de vraag. Het wijkt dus niet extreem af van gewone fysieke toetsen. Alle leerlingen kunnen ook op dezelfde tijd met de toets beginnen. En een docent kan meevolgen op de computer wat een leerling doet en opschrijft. Als een leerling bijvoorbeeld naar een andere site gaat, blokkeert de toets onmiddellijk en krijgt de docent een melding. Hij of zij kan dan op basis van de uitleg van de leerling bepalen of de toets verder kan worden gemaakt. Ook zit er een tijdsslot op en kan je een timer laten meelopen. Voor leerlingen die extra tijd nodig hebben, kan je een andere tijdsduur instellen.”

Uiteindelijk is geen enkel systeem waterdicht als het gaat om betrouwbaarheid, aldus van Beveren. “Maar laten we dan gewoon kiezen voor een systeem dat zoveel mogelijk uitsluit, en tegelijkertijd toegankelijk blijft. Momenteel kijken we nog hoe we, met inachtneming van de toegankelijkheid, meer veiligheidswaarborgen kunnen inbouwen." 

De rector adviseert scholen om hun leerlingen altijd eerst te laten oefenen met het gekozen systeem en een proeftoets te laten maken, zodat ze weten hoe het werkt en wat moet gebeuren. “Bij scheikunde hebben havoleerlingen bijvoorbeeld een test gemaakt. Ze waren enthousiast, maar moesten wel wennen. Daarnaast is belangrijk dat goed wordt gekeken naar welke vakken meer bewerkelijke vragen hebben en daardoor in de uitwerking meer tijd kosten, en dat de beschikbare tijd voor de toets hierop wordt aangepast.”

Voor een aantal vakken is het toch lastiger om tot goede online toetsing te komen, aldus de rector, zoals bijvoorbeeld wiskunde B. “Deze vakken zetten we achteraan in de toetsplanning. Mogelijk komt er over een tijd weer meer ruimte om voor deze vakken fysieke toetsen af te nemen in kleine groepjes verspreid over diverse lokalen.”

Tenslotte heeft de school nog een tip bvoor het afronden van het schoolexamentraject. “Onderhoud ook contacten met andere scholen, wissel dingen uit binnen de regio. Zodat er een zekere afstemming is qua planning." 



Montessori College Arnhem: Duidelijkheid en structuur voor leerlingen

Op het Montessori College in Arnhem vinden tot 6 mei aanstaande geen toetsen plaats; daarna kunnen de eindexamenkandidaten – die vrijwel allemaal hun schoolexamen al hebben afgerond – eventuele herkansingen maken en volgen nog toetsen voor mavo- en havoleerlingen. Rogier Spanjers, docent geschiedenis en maatschappijleer: “We willen leerlingen en hun ouders zo duidelijkheid bieden, los van wat bijvoorbeeld op 31 maart verder besloten wordt. In de tussentijd zijn we druk bezig te kijken hoe we op een goede manier invulling kunnen geven aan online toetsing.” 

Binnen de school wordt momenteel gekeken naar diverse mogelijkheden hiertoe. “Deze verschillen per vak en onderdeel,” aldus Spanjers. “We onderzoekn per vak wat kan. Kan je bijvoorbeeld mondeling delen afnemen die normaal schriftelijk gedaan worden? En voor mijn eigen vak kan je bijvoorbeeld als alternatief een essay laten schrijven op basis van artikelen.”

Ook naar schriftelijke online toetsen wordt gekeken. “Een valkuil is dan wel dat antwoorden gemakkelijk met bijvoorbeeld Google op te zoeken zijn. Je kan dan kijken of je een ander soort vragen kunt opnemen, waarvoor dit minder geldt. Maar een toets moet ook wel te maken blijven voor leerlingen, ze moeten niet denken: wat moet ik hiermee. Dat blijft een worsteling.”

Het is goed en belangrijk om hier met collega’s over te overleggen, aldus Spanjers. "Hierbij is volgens mij een grote rol weggelegd voor vakverenigingen, daar zit heel veel expertise. En wellicht kan naar universiteiten worden gekeken, die meer ervaring hebben met het afnemen van digitale examens in een veilige omgeving. Deze periode biedt sowieso goede kansen om stappen te zetten op dit vlak, en ook als gehele sector na te denken over de rol van het SE en CE.”

Naast online toetsing, hoopt de school verder ook na de meivakantie een aantal fysieke toetsen te kunnen afnemen, uiteraard met duidelijke veiligheidsafspraken. Spanjers: “Veel leerlingen blijven toch de behoefte houden aan de structuur van het schoolgebouw en fysieke toetsen, dat zijn ze gewend. We merken dat ze toch snakken naar school.”

Maar hoe het ook gaat lopen, het is vooral belangrijk om erop te vertrouwen dat docenten zeer goed in staat zijn te bepalen hoe ze leerlingen kunnen toetsen, dat ze zorg dragen voor de kwaliteit van de toetsing, benadrukt de docent.

Spanjers heeft tenslotte nog een tip voor vo-scholen en het hoger onderwijs. “Veel examenleerlingen hebben bij ons het schoolexamen al afgesloten. Het is een uitdaging om deze leerlingen aan het leren te houden. Het hoger onderwijs zou hen bijvoorbeeld online cursussen kunnen aanbieden, en vo-scholen kunnen hun leerlingen stimuleren hiermee aan de slag te gaan. Zodat deze leerlingen toch de komende maanden verder kunnen leren en een goede overstap kunnen maken.”