53 nieuwe examenprogramma’s voor bovenbouw vo
De actualisatie van de examenprogramma’s voor de bovenbouw van het voortgezet onderwijs heeft een belangrijke mijlpaal bereikt. SLO heeft op 1 september 2026 53 vernieuwde examenprogramma’s voor verschillende algemeen vormende vakken in vmbo, havo en vwo opgeleverd aan het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW). Daarmee start de voorbereidingsfase voor invoering vanaf schooljaar 2029-2030.
De examenprogramma’s voor Nederlands, Fries, Engels, Duits, Frans, Spaans, Chinees, Grieks, Latijn, maatschappijleer, NLT, O&O, gecijferdheid voor vmbo en wiskunde voor havo en vwo zijn nu definitief. De bijbehorende toelichtingsdocumenten volgen naar verwachting in november 2026.
Scholen moeten zich nu voorbereiden op de nieuwe programma's en syllabi, in samenhang met de eerder vernieuwde kerndoelen. Vanaf schooljaar 2029-2030 krijgen leerlingen in leerjaar 3 van het vmbo en leerjaar 4 van havo en vwo onderwijs op basis van de geactualiseerde examenprogramma’s. Twee of drie jaar later doen zij examen. Voor wiskunde vmbo start dit al eerder in september 2027.
Samenhang in kerndoelen, examenprogramma’s en basisvaardigheden
De nieuwe examenprogramma’s zijn een belangrijke aanleiding om als school opnieuw te kijken naar het curriculum, de samenhang tussen vakken en de inrichting van het onderwijs- en toetsprogramma. Scholen moeten de komende jaren met de vernieuwde doelen aan de slag gaan en deze vertalen naar betekenisvol en actueel onderwijs. De actualisatie van de examenprogramma’s draagt bij aan de versterking van de basisvaardigheden in het onderwijs: geletterdheid, gecijferdheid, burgerschap en digitale geletterdheid. De vernieuwde programma’s bieden de mogelijkheid om de ontwikkeling van deze vaardigheden als een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de hele school te benaderen. Zo is taalontwikkeling niet uitsluitend een opdracht voor het vak Nederlands. Leerlingen lezen, schrijven, spreken en argumenteren immers binnen vrijwel alle vakken.
Voorbereiding op invoering
De invoering van de nieuwe examenprogramma’s verloopt gefaseerd in de komende jaren. Schooljaar 2026/2027 geldt daarbij als een breed voorbereidingsjaar, waarin scholen een plan ontwikkelen voor de implementatie van de vernieuwde programma’s. Het biedt de kans om in te zetten op een rijke implementatie, waarbij de nieuwe examenprogramma’s in samenhang met de vernieuwde kerndoelen voor de onderbouw worden ingevoerd, met aandacht voor doorlopende leerlijnen, vakoverstijgende samenhang en een gedeelde onderwijsvisie binnen de school.
Aan de slag met het curriculum
De definitieve examenprogramma’s zijn te vinden op de website van SLO. Ook organiseert OCW op 16 september een startwebinar over de invoering van de geactualiseerde examenprogramma’s.
Ondersteuning door de VO-raad
Het aanpassen van het onderwijsprogramma op school, gebaseerd op de nieuwe kerndoelen en examenprogramma’s vraagt om een zorgvuldige voorbereiding. De VO-raad ondersteunt scholen daarbij met actuele informatie, praktische handvatten en mogelijkheden om kennis en ervaringen uit te wisselen.
Scholen kunnen bij de VO-raad terecht voor:
- webinars, leernetwerken, inspiratiebijeenkomsten en andere kennisdelingsactiviteiten;
- praktijkvoorbeelden van scholen die al ervaring opdoen met het leidinggeven aan curriculumontwikkeling;
- informatie en hulpmiddelen die scholen ondersteunen bij de voorbereiding op de invoering van de vernieuwde kerndoelen en examenprogramma's..
In de belangenbehartiging richting OCW en betrokken organisaties zet de VO-raad zich in voor passende randvoorwaarden, voldoende tijd, ruimte, middelen en ondersteuning, zodat scholen het vernieuwde curriculum goed kunnen implementeren. Daarnaast kunnen scholen rekenen op ondersteuning door onder meer SLO, Cito, het CvTE en vakverenigingen, die materialen, activiteiten en professionaliseringsaanbod beschikbaar stellen.
