Denktank-Y wil extra onderwijsmaatregelen voor jongeren tijdens en na corona

09 juli 2020

Examenkandidaten van komend schooljaar moeten recht krijgen op een extra herkansing voor hun centraal- en praktijkexamen. En aankomend brugklassers dienen een landelijke niveauverbetertoets te kunnen maken. Dit is een aantal adviezen die de ‘Denktank-Y’ - een brede jongerencoalitie - op 8 juli aan premier Rutte en de ministers Slob, Van Engelshoven (beiden OCW) en Koolmees (SZ) heeft gepresenteerd. Via de denktank willen de jongeren meepraten over de besluitvorming rond de gevolgen van de coronamaatregelen voor hun generatie.

De denktank ontstond na de oproep van premier Rutte aan jongeren om mee te denken over hoe het land er de komende tijd uit zou moeten zien. Het LAKS, FNV Young&United, CNV Jongeren, ISO en JOB verenigden zich in Coalitie-Y en haalden hiervoor ideeën op bij jongeren(organisaties). Op basis hiervan formuleerden zij een advies over ‘onderwijs en inkomenspositie’. De gedachte hierachter is dat veel besluiten jongeren de afgelopen tijd hebben geraakt, van de scholensluiting tot het schrappen van de eindtoets en de eindexamens. Bij jongeren leven ook zorgen over de (nasleep hiervan in) de toekomst, bijvoorbeeld als het gaat over de examens komend jaar – na het wegvallen van een periode van onderwijs op school – en de juistheid van de plaatsing van aankomend brugklassers. Ook is er een aanzienlijke roep van scholieren om het onderwijs beter in te richten dan voor de crisis. Jongeren willen over dit soort zaken meepraten. 

Extra herkansing examenkandidaten volgend jaar

In hun advies komt de jongerencoalitie met een aantal ideeën voor de komende periode. Zo adviseren de jongeren om de leerlingen die volgend jaar examen doen, vroegtijdig een extra herkansing voor hun centraal- en praktijkexamen te bieden, als erkenning voor hun lastige tijd in de voorexamenklas. Vervolgopleidingen zouden ook minder moeten kijken naar de cijfers die door scholieren behaald zijn in de voorexamenklas.

De VO-raad onderschrijft dat het belangrijk is dat scholen extra aandacht hebben voor (eventuele) leerachterstand van leerlingen in de voorexamenklas. Wij adviseren het onderwijs en het pta hier het komende schooljaar op in te richten. Scholen hebben ook de ruimte hiertoe en nemen deze ruimte, zo merken we. De focus moet ons inziens volgend jaar hierbij dus vooral op het schoolexamendeel komen te liggen. Het bieden van – alleen - een optie tot een extra herkansing voor het CE zou leerlingen onvoldoende soelaas bieden.  

Wat betreft het kijken naar de cijfers van scholieren in de voorexamenklas, heeft de VO-raad samen met de VSNU en de VvSL een voorstel gedaan om niet alleen de cijfers van klas 5 mee te nemen in de toelatingsprocedures, maar met een bredere oplossing te komen. De universiteiten hebben laten weten dit ook voornemens te zijn.

Niveauverbetertoets voor aankomend brugklassers 

De jongerencoalitie stelt daarnaast voor om - in de context van het wegvallen van de eindtoets dit jaar en de verschillende overgangsnormen - een landelijke niveauverbetertoets mogelijk te maken voor de brugklassers van komend schooljaar. Deze moet dan vroegtijdig worden aangeboden, zodat brugklassers die niet op de juiste plek zitten al vroeg de kans krijgen om door te stromen. 

De VO-raad deelt de zorgen dat het wegvallen van de eindtoets er voor bepaalde leerlingen toe kan leiden dat zij niet op de juiste plek terechtkomen in het vo. Ons inziens is het dan echter vooral een belangrijke taak voor het vo om de groep brugklassers volgend schooljaar extra goed te volgen en begeleiden, en in de loop van het jaar een evaluatiemoment in te plannen waarbij wordt gekeken of een leerling op de juiste plek zit. Zo kan op basis van de deskundigheid van leraren en de ervaringen en kennis die in de loop van het jaar zijn opgedaan over een leerling, worden besloten of doorstroom wenselijk is. Een extra toets is dan niet per se nodig en zou ook vooral weer een momentopname zijn. Zo’n toets zou bovendien complexe vragen opleveren: is de toetsuitslag dan verplichtend en kan een slechte toetsscore ook leiden tot afstroom? 

Toekomstbestendig curriculum en toegang tot digitale middelen  

De denktank pleit tenslotte ook voor meer invloed van jongeren op het curriculum en het onderwijs na de coronacrisis, om dit onderwijs toekomstbestendig te maken. Scholen zouden hier dan ook de benodigde ruimte en investeringen voor moeten krijgen. En iedere scholier zou verzekerd moeten zijn van toegang tot digitale middelen; de Wet Gratis Schoolboeken moet hiervoor worden geïnnoveerd.

De VO-raad juicht deze ideeën toe. Het is een goede ontwikkeling dat jongeren meer inspraak krijgen als het gaat om onderwijszaken en ook in het proces van curriculumherziening een stem blijven hebben. Al sinds 2016 pleitten wij er verder voor dat tablets en laptops die nodig zijn om onderwijs te volgen erkend moeten worden als leermiddelen en net als boeken kosteloos ter beschikking moeten gesteld worden aan alle leerlingen.  

Vervolg

Premier Rutte heeft toegezegd dat hij de adviezen serieus zal bekijken met het kabinet. De jongerendenktank zal maandelijks met het kabinet over verschillende thema's blijven spreken. Jongeren kunnen blijven meedenken via de website coalitie-y.nl/denktank-y.