Staatssecretaris zet in op digitalisering en beter werkende leermiddelenmarkt

De impact van AI, laptops en digitale leermiddelen is dagelijks zichtbaar in de klas. Dit vraagt om een gezamenlijk actieplan voor het onderwijs. De VO-raad draagt hieraan bij met focus op meer regie op AI, digitale veiligheid en de digitale geletterdheid van leerlingen, docenten en bestuurders.

Leermiddelenmarkt

De leermiddelenmarkt is in beweging. Sinds de publicatie van het Leermiddelenmanifest Meer Grip op Leermiddelen (juli 2024) worden concrete stappen gezet om grip te krijgen op kwaliteit, toegankelijkheid en transparantie. Zo komt er een kwaliteitsalliantie en een landelijk kwaliteitskader om de kwaliteit en toegankelijkheid van leermiddelen te verbeteren. Beide initiatieven helpen scholen en leraren bij het maken van bewuste keuzes bij het aanschaffen en gebruiken van leermiddelen.

Digitalisering in dienst van het onderwijs

De structurele financiering voor digitalisering in het funderend onderwijs blijft een probleem. Veel succesvolle initiatieven, zoals Digitaal Veilig Onderwijs, Edu-V, Impuls Open Leermateriaal en NOLAI, zijn tijdelijk, terwijl de stijgende kosten voor digitalisering en leermiddelen een groot vraagstuk zijn voor scholen. Daarom vraagt de VO-raad expliciet aandacht voor het structureel borgen van de impact van deze programma's en het kostenvraagstuk voor scholen. De VO-raad hoopt dat de dialoog over Actieplan Digitalisering een oplossing biedt voor deze vraagstukken.

De staatssecretaris noemt ook de stevige aansporing voor open leermateriaal. Met de goedkeuring van het Groeifondsprogramma Impuls Open Leermateriaal komt €38 miljoen beschikbaar voor de ontwikkeling van open leermiddelen in het funderend onderwijs. Daarbij is er extra aandacht voor specifieke doelgroepen zoals het gespecialiseerd onderwijs met GOpen.

Daarnaast werken SIVON en educatieve uitgeverijen samen aan afspraken voor een beter werkende leermiddelenmarkt in het VO met voorstellen over transparantie en flexibiliteit. Transparantie in de leermiddelenmarkt wordt verder versterkt door de ontwikkeling van een Open Catalogus voor leermiddelen.

Rijk houdt uitgevers scherp

Scholen betalen vaak noodgedwongen voor leermiddelen die ze niet nodig hebben en niet gebruiken. Hierdoor belanden er ieder jaar werkboeken, ongebruikt, in de prullenbak. Bovendien moeten sommige leermiddelen voor de hele leerlingenpopulatie worden afgenomen terwijl dit voor slechts een deel nodig is.

De staatssecretaris overweegt daarom mogelijk regulerende maatregelen: “Het is goed en nodig dat uitgevers aan de slag gaan met deze aanbevelingen, ook in het kader van de herziening van het curriculum. Ik reken erop dat uitgevers substantiële verbeteringen in hun aanbiedingsmodellen doorvoeren, zodat scholen meer te kiezen hebben uit geactualiseerd lesmateriaal zonder dat dit leidt tot onnodige kostenstijging.” … “Op basis van de vorderingen en de uitkomsten van het ACM-onderzoek besluit ik op welke wijze ik verder ga met overheidsregulering”.

Lidmaatschap SIVON

De staatssecretaris roept scholen op zich aan te sluiten bij coöperatie SIVON. De VO-raad ondersteunt deze oproep van harte. SIVON versterkt het funderend onderwijs, zowel collectief — op thema’s als privacy, digitale veiligheid en marktwerking — als op schoolniveau, met praktische diensten zoals veilig internet en gezamenlijke inkoop van leermiddelen en devices.

De VO-raad is blij dat het Tweede Kamerdebat over leermiddelen (voorjaar 2025) tot concrete acties heeft geleid. We blijven ons, samen met onze partnerorganisaties en onze achterban, inzetten voor een beter werkende leermiddelenmarkt en digitalisering van het funderend onderwijs.