Onderwijsregio’s
Sinds 2025 is er als onderdeel van de landelijke lerarenstrategie een landelijk dekkend netwerk van onderwijsregio’s. In deze regio's werken schoolbesturen, vakbonden en beroepsgroep, lerarenopleidingen, gemeenten en andere partijen samen rond het werven, matchen, opleiden, begeleiden en professionaliseren van leraren én de continuïteit van het onderwijs bij arbeidsmarktkwesties. Het uitgangspunt is dat er een collectieve verantwoordelijkheid is voor goed onderwijs voor elke leerling in een regio. Deze krachtenbundeling leidt tot sterker personeelsbeleid en is essentieel om om te gaan met het onderwijspersoneelstekort. De VO-raad vertegenwoordigt de sector bij de verdere ontwikkeling van onderwijsregio's en ondersteunt de regio's in hun ambities.
Ontwikkelingen door de tijd
Eind 2022 presenteerde het toenmalige kabinet een landelijke lerarenstrategie om het lerarentekort terug te dringen. Deze strategie is opgesteld samen met de sectorraden en lerarenorganisaties en bestaat uit een mix van structurele en tijdelijke (nood)maatregelen rond vier thema’s: regionale samenwerking, onderwijstijd, bevoegdheden en het opleiden van leraren.
Onderdeel van de strategie is de vorming van onderwijsregio’s, waarbinnen schoolbesturen, vakbonden en beroepsgroep, lerarenopleidingen, gemeenten en andere partijen samenwerken om het onderwijspersoneelstekort terug te dringen. In onderwijsregio’s wordt kennis uitgewisseld op vijf centrale thema’s: werven, matchen, begeleiden, opleiden en professionaliseren van leraren. De verschillende betrokkenen in de onderwijsregio maken gezamenlijk plannen, bijvoorbeeld ten aanzien van de aantrekkelijkheid van het beroep van leraar en het versterken van de lerarenopleiding.
De VO-raad staat positief tegenover het versterken en verduurzamen van regionale samenwerking rondom arbeidsmarktvraagstukken en het opleiden en begeleiden van onderwijspersoneel. De onderwijsregio's zijn een middel om dat vorm te geven. Zo zegt Henk Hagoort, voorzitter van de VO-raad, het volgende: “Het lerarentekort kan geen enkele organisatie of sector alleen oplossen. Dat vraagt om samenwerking’’. Regionale samenwerking is essentieel om om te gaan met het onderwijspersoneelstekort.
Tijdslijn
2025
- AI analyse op thema uit plannen van aanpak onderwijsregio 2025
- 12 juni – Subsidieregeling 2026-2029 gepubliceerd.
- 3 juli - Publicatie Kamerbrief over voortgang lerarenstrategie, met bijlagen - waaronder de eerste tussentijdse rapportage van het monitoringsonderzoek naar onderwijsregio's.
- 18 december - Publicatie Kamerbrief over lerarenstrategie, met bijlagen - waaronder de toen meest actuele arbeidsmarktcijfers en een tweede tussentijdse rapportage van het monitoringsonderzoek naar onderwijsregio's.
2024
- 10 juni – Subsidieregeling 2025 gepubliceerd.
- 26 juni - Publicatie Kamerbrief over voortgang lerarenstrategie - met bijlagen over feiten en cijfers bij het lerarentekort en de stand van zaken over moties en toezeggingen rondom de lerarenstrategie.
- 17 december - Publicatie Kamerbrief over voortgang lerarenstrategie - met bijlagen waaronder de toen meest actuele arbeidsmarktcijfers.
2023
- 23 maart – Voorlopersaanpak onderwijsregio’s vastgesteld. In maart 2023 heeft het ministerie van OCW samen met vertegenwoordigers van schoolbesturen, de beroepsgroep en lerarenopleidingen afspraken gemaakt over de planning, afwegingscriteria en werkwijze van voorlopersregio’s.
- 6 juli – Voorlopers onderwijsregio’s van start. In juli zijn 27 regio’s benoemd tot voorlopers voor de onderwijsregio’s door OCW en vertegenwoordigers van schoolbesturen, de beroepsgroep en lerarenopleidingen. Deze 27 regio’s zijn middels een lerende aanpak aan de slag gegaan met hun plannen voor regionale samenwerking. Door middel van monitoring en flankerend beleid wordt gevolgd wat succes- en aandachtspunten zijn. Deze punten dienen als input voor de definitieve aanpak voor onderwijsregio’s.
- 5 september – Subsidieregeling 2024 gepubliceerd.
2022
- 22 april – Onderwijsakkoord gesloten. In dit Onderwijsakkoord zijn afspraken gemaakt over onder andere het dichten van de loonkloof tussen het po en het vo, het verminderen van de werkdruk en extra investeringen in de verdere professionalisering van leraren en schoolleiders. Voor de uitvoering van deze afspraken is structureel 1,5 miljard euro beschikbaar. Bij het Onderwijsakkoord is ook een werkagenda vastgesteld. De landelijke lerarenstrategie is een uitwerking van een van de punten uit deze werkagenda die om een versnelde aanpak vraagt.
- 13 december – Publicatie decemberbrief lerarenbeleid. Het uitganspunt van de brief is dat het oplopende lerarentekort vraagt om landelijke regie en de bereidheid van alle betrokken partijen om samen te werken en over de eigen schaduw heen te stappen. De landelijke lerarenstrategie die in de brief genoemd wordt bestaat uit een mix van structurele en tijdelijke (nood)maatregelen en experimenten rond vier thema’s: regionale samenwerking, onderwijstijd, bevoegdheden en het opleiden van leraren.
2021
Publicatie actieplan ‘Duurzaam werken in het onderwijs’. Naar aanleiding van de aanbevelingen in het rapport van Merel van Vroonhoven heeft een brede groep onderwijsorganisaties een gezamenlijk actieplan opgesteld om van deze aanbevelingen werk te maken. In dit actieplan doet de VO-raad samen met de PO-Raad, MBO Raad, VH en UNL een voorstel voor een duurzame en integrale aanpak van arbeidsmarktvraagstukken in het onderwijs. Werken in het onderwijs moet aantrekkelijk zijn: het onderwijs moet de beste mensen aantrekken én behouden. Dat kan alleen door te kiezen voor een structurele en duurzame aanpak die zorgt voor voldoende en goed opgeleid personeel binnen een goed functionerende onderwijsarbeidsmarkt en een stevige kennisinfrastructuur.
Onderdeel hiervan is ook de versterking van regionale samenwerking in educatieve regio’s. In educatieve regio's wordt intensief samengewerkt ten dienste van opleiden, professionaliseren, onderzoeken en innoveren.
2020
Publicatie rapport ‘Samen sterk voor elk kind’ (Merel van Vroonhoven). Merel van Vroonhoven werd aangesteld als onafhankelijk aanjager (2019/2020) om te onderzoeken wat er goed gaat en wat er beter kan in de aanpak van het lerarentekort. Van Vroonhoven constateert dat er veel in gang is gezet om de tekorten aan te pakken en dat de aanpak ook resultaat heeft. Tegelijkertijd stelt zij dat verdere versterking van de aanpak nodig is om het lerarentekort effectief en structureel op te lossen.
Van Vroonhoven doet daartoe diverse aanbevelingen, waaronder het komen tot een duurzame (regionale) samenwerking tussen onderwijspartijen. Daarbij hoort ook een landelijk dekkend netwerk van regionale verbanden voor de onderwijsarbeidsmarkt, waarin de aanpak voor de personeelstekorten en het ‘Samen Opleiden’ samen komen en structureel bekostigd worden.
Rol VO-raad
De VO-raad volgt alle ontwikkelingen rondom de onderwijsregio’s nauwgezet, onder meer via onze themacommissies ‘Professionele schoolorganisatie’ en ‘Bestuurlijke en regionale samenwerking’. Middels lobby richting het ministerie van OCW en/of uitbreiding en versterking van het ondersteuningsaanbod aan onderwijsregio’s, zet de VO-raad in op het wegnemen van drempels voor onderwijsregio’s bij hun planvorming en -uitvoering.
Namens het voortgezet onderwijs heeft de VO-raad ook een zetel in de programmaraad van de Realisatie Eenheid. Deze programmaraad brengt signalen vanuit de praktijk in en denkt mee over oplossingen voor bestaande vraagstukken en over hoe de beweging richting een landelijk dekkend, goed functionerend netwerk van onderwijsregio’s op een goede manier voortgezet kan worden.
Om een goed beeld te krijgen van wat er speelt binnen onderwijsregio’s en waar onderwijsregio’s ondersteuningsbehoefte aan hebben, roept de VO-raad op om dit bij haar te melden via onderwijsregios@vo-raad.nl. De VO-raad kan deze input dan meenemen in overleggen over onderwijsregio’s en bij verdere beleidsvorming.
