Q&A bij de richtlijn voor onderwijs tijdens corona

29 september 2021

Het coronaprotocol voor scholen is op 25 september vervangen door een richtlijn. Er gelden sindsdien – met uitzondering van het sneltesten – geen specifieke maatregelen meer voor het (voortgezet) onderwijs.

N.b. De informatie op deze pagina kan wijzigen n.a.v. de actualiteit. Laatste update: 29 september 2021.

Op 14 september 2021 heeft het kabinet aangegeven dat met ingang van 25 september de 1,5 meter afstandsmaatregel niet meer verplicht van toepassing is en dat de mondkapjesplicht vervalt. Tegelijkertijd blijft het advies voor niet-gevaccineerden om zich 2x per week preventief te testen.

Het is aan de school om op verantwoorde wijze fysiek onderwijs voor alle leerlingen te verzorgen en een veilige werkomgeving voor alle medewerkers te realiseren. Indien hiervoor maatwerk nodig is kunnen scholen passende alternatieven toepassen om een veilige leer- en werkomgeving te creëren.

In deze Q&A geeft de VO-raad antwoord op een aantal belangrijke vragen, voortvloeiend uit dit kabinetsbesluit. Dit document wordt continu op basis van nieuwe kennis en inzichten aangepast.

 

TIP: als u deze pagina snel wilt doorzoeken kunt u op een desktopcomputer gebruik maken van de zoekfunctie van uw browser met Ctrl+F of Cmd+F. Er verschijnt dan een zoekvenster waar u het zoekwoord in kunt tikken.

 

Algemeen

Zijn alle maatregelen voor scholen afgeschaft?

Nee. Alleen de 1,5 meter afstandsmaatregel en de mondkapjesplicht zijn afgeschaft. Alle basismaatregelen rondom hygiëne zijn nog steeds van kracht: Was je handen regelmatig en blijf thuis bij klachten. In school is goede ventilatie nodig en dienen handcontactpunten regelmatig per dag te worden schoongemaakt. Ook blijft het advies voor niet-immune medewerkers en leerlingen om zichzelf twee keer per week te testen.


Zijn leerlingen verplicht om op school te komen?

Ja, het uitgangspunt is dat alle leerlingen volledig fysiek onderwijs op school volgen.
Alleen voor leerlingen die in een medische risicogroep vallen, zijn uitzonderingen op deze regel mogelijk.


Moet ik als school een minimum aantal uur les per dag aanbieden?

Uitgangspunt is een ‘normaal’ rooster waarbij alle leerlingen volledig fysiek onderwijs ontvangen. Indien het geven van volledig fysiek onderwijs niet op verantwoorde wijze kan en concessies nodig zijn, kiest de school in overleg met de MR voor een passende oplossing. De school moet in staat zijn de gemaakte keuzes aan betrokkenen uit te leggen.


Kunnen de lessen (live) gestreamd worden?

Ja, leraren mogen hun lessen streamen vanuit het leslokaal waarin ze lesgeven. Thuiszittende leerlingen (bijvoorbeeld zij die vallen in een medische risicogroep of leerlingen die in quarantaine zitten) kunnen op die manier de lessen volgen. Maak over de invulling hiervan afspraken met de betreffende leraren of het lerarenteam.  


Zijn er nog beperkingen bij het geven van lichamelijke opvoeding?

Nee. Lichamelijke opvoeding mag binnen en buiten worden gegeven. Kleedkamers en douches in externe sportaccommodaties mogen worden gebruikt voor lichamelijke opvoeding in het funderend onderwijs. Sportdagen mogen weer worden georganiseerd. Zie ook kvlo.nl voor het protocol LO voor VO en VSO/PRO.


Hoe omgaan met stages?

Of een stage van een leerling door kan gaan of niet is afhankelijk van de regels die gelden voor de desbetreffende sector/branche waar de stage wordt gelopen. Als die activiteiten doorgaan, kan de stage ook doorgaan. Er is ook een gemeenschappelijk plan opgesteld om leerlingen waar mogelijk te helpen in deze tijd aan een stage te komen.


Mag ik andere activiteiten dan onderwijs, fysiek organiseren?

Ja, het is weer mogelijk om de school te gebruiken voor niet-onderwijsactiviteiten zoals teamvergaderingen, studiedagen, introductie groep 8, oudergesprekken etc.


Mogen excursies en schoolkampen worden georganiseerd?

Ja, alle buitenschoolse activiteiten mogen worden georganiseerd. Alle regels die gelden voor die betreffende locatie dienen te worden nagevolgd.


Kunnen externe binnensportlocaties (zoals fitnessruimtes, klimhallen, zwembaden etc.) weer gebruikt worden, bijvoorbeeld voor clinics en workshops?

Ja. Clinics kunnen op de schoollocatie en/of externe locaties worden georganiseerd als de richtlijnen en maatregelen van de betreffende locatie in acht worden genomen.


Mogen buitenland reizen weer worden georganiseerd?

Ja dat mag. Uiteraard blijven de algemeen geldende coronaregels ook in dit geval van toepassing, en dient men zich te houden aan de voorschriften die gelden op de plaats van bestemming. Voor buitenlandse reizen en reisadviezen kan meer informatie worden gevonden op www.nederlandwereldwijd.nl.
De VO-raad stelt zich op het standpunt nog terughoudend te zijn met buitenlandse reizen. Zie voor meer informatie de Q&A over buitenlandreizen.


Kunnen de ouders zich in de aula verzamelen voor een ouderavond, of hebben ze daar een coronatoegangsbewijs (CTB) voor nodig?

Het CTB is niet nodig op scholen. Het is daarom voor ouders niet nodig een CTB te tonen voor het bijwonen van een ouderavond. Een CTB is nodig voor een bezoek aan een evenement, de horeca of een culturele instelling.


Scholen die een eigen restaurant hebben, moeten zij hun gasten controleren op een CTB?

Ja, een CTB is verplicht als het restaurant voor publiek open is. Betreft het een restaurant of kantine van een school waar alleen leerlingen/studenten en medewerkers komen, is er geen CTB nodig.


Is het zo dat bezoekers van culturele activiteiten die heel specifiek voor het onderwijs worden georganiseerd, geen CTB nodig hebben?

Indien het een onderwijsactiviteit betreft waarbij geen overige bezoekers deelnemen (alleen leerlingen en onderwijspersoneel), is geen CTB nodig. Zijn er ook overige toeschouwers welkom, dan geldt dat iedereen vanaf 13 jaar een CTB moet tonen.


En dat als scholieren een reguliere voorstelling bezoeken, ze dan wel een CTB nodig hebben?

Bij een reguliere voorstelling, waar naast de scholieren ook overige toeschouwers aanwezig zijn, geldt een CTB voor alle bezoekers van 13 jaar en ouder.


Het ministerie van OCW geeft een servicedocument uit met meer informatie. Waar vind ik die?

Het servicedocument is te vinden op de website van de Rijksoverheid en Lesopafstand.

 

Besmettingen en infectiemaatregelen in school

Wanneer voldoe je volgens het RIVM aan de definitie van immuun?

Het RIVM gebruikt de termen immuun en niet-immuun. De term immuun vinden we minder goed gekozen omdat er in de huidige situatie geen sprake is van een 100% bescherming. Om onduidelijkheid te voorkomen hanteren we echter de terminologie en de definities van het RIVM.

Bij het bron- en contactonderzoek (BCO) op de website van het RIVM wordt een persoon als immuun voor SARS-CoV-2 beschouwd als deze:
a. 14 dagen of langer geleden een vaccinatieserie heeft afgerond van Comirnaty (Pfizer), Spikevax (Moderna) of Vaxzevria (AstraZeneca); OF
b. 14 dagen of langer geleden 1 dosis van een van deze vaccins heeft gekregen na een doorgemaakte SARS-CoV-2-infectie; OF
c. 28 dagen of langer geleden het Janssen-vaccin heeft gekregen; OF
d. COVID-19 heeft doorgemaakt minder dan 6 maanden geleden.

Dit geldt in het kader van BCO voorlopig ook voor zgn. immuun-gecompromitteerde personen (met verminderde weerstand) totdat er specifiekere adviezen geformuleerd kunnen worden voor patiëntencategorieën waarbij vaccinatie onvoldoende beschermend effect blijkt te hebben.

Iedereen die niet voldoet aan de criteria van immuun, wordt als niet-immuun beschouwd.


Als ik van een leerling weet dat die niet-immuun is, mag ik deze dan weigeren op de buitenlandse reis?

Nee. Leerlingen kunnen niet worden uitgesloten van een buitenlandse reis die wordt gemaakt als invulling van de onderwijstijd, met als enige reden dat ze geen bewijs van immuniteit kunnen laten zien. Wel moet de leerling zich conformeren aan de regels van het reisverkeer, en aan de regels in het betreffende land.


Moet een school alternatief onderwijs aanbieden voor een leerling die met covid-19 ziek thuis of in quarantaine zit?

Nee. Scholen zijn niet verplicht om afstandsonderwijs te bieden aan een individuele leerling die kortdurend ziek thuis is, dus ook niet aan de leerling die door een aan COVID-19 gerelateerde ziekte of door quarantaine thuis zit en geen fysiek onderwijs kan volgen.

Wel vindt de VO-raad het belangrijk dat de school een leerling in quarantaine waar mogelijk in staat stelt om de lessen bijvoorbeeld door streaming of via de laptop van een medeleerling mee te kijken en -luisteren (geen hybride onderwijs).

Voor leerlingen met een kwetsbare gezondheid die niet naar school kunnen als gevolg van corona dient de school wel verplicht een alternatief onderwijsaanbod te verzorgen.


Moet het meubilair en gebruikte apparatuur tussen de lessen door worden schoongemaakt?

De gangbare hygiënemaatregelen gelden onverkort. Dit betekent dat tafels, stoelen en werkplekken van docenten en leerlingen gedurende de dag regelmatig moeten worden schoongemaakt.


Hoe moet worden omgegaan met de zelftesten?

Het advies is dat niet-immune leerlingen en werknemers zichzelf twee keer per week – preventief -  testen. De testen hiervoor worden door school gratis ter beschikking gesteld. Bij een negatieve test kan je gewoon naar school, bij een positieve test is het advies je door de GGD te laten testen. Zie ook lesopafstand.nl voor meer informatie over zelftesten in het onderwijs.


Is het verplicht om twee keer per week een zelftest te doen?

Nee, dat is niet verplicht. Het wel of niet uitvoeren van een zelftest is geen voorwaarde voor het wel of niet geven of krijgen van fysiek onderwijs.


Wat moet ik doen als ik meer of juist minder zelftesten wil ontvangen?

Via de aanvraagmodule CoTeRo kunnen aantallen worden aangepast. De twee wekelijkse rijronde met levering van zelftesten wordt vanaf 1 oktober 2021 vervangen door het systeem van zelf aanvragen door de scholen via dezelfde aanvraagmodule.


Wie moet er in quarantaine indien er sprake is van een besmetting met covid-19?

In de volgende situaties blij je thuis:

  • Bij klachten die passen bij corona.
  • Als je positief getest bent op corona bij de GGD.
  • Als je een positieve uitslag had van een zelftest en wacht op de uitslag van de confirmatietest bij de GGD.
  • Als iemand in je huishouden positief is getest op corona en je bent nog niet immuun.
  • Als je nauw contact hebt gehad met een besmette persoon (minimaal 15 minuten binnen 1,5 meter) en je bent nog niet immuun.
  • Als je terugkomt uit een zeer hoogrisicogebied; zie https://reizentijdenscorona.rijksoverheid.nl/
  • Als je een melding hebt gekregen via de app CoronaMelder en je bent nog niet immuun.
     

Het is goed om de regels inzake het BCO en quarantaine regelmatig te verifiëren op de website van het RIVM .


Wat moet een school doen bij een (verdenking van) besmetting?

Het is gebruikelijk dat scholen uitbraken van infectieziekten melden bij de GGD afdeling infectieziektebestrijding. Er geldt een nationaal testbeleid voor covid-19 en daarin is bepaald dat de schoolleider of locatiemanager bij één of meer bevestigde besmettingen met covid-19 dit meldt bij de GGD als zij daarover nog niet door de GGD zijn benaderd.

De school houdt zich bij communicatie over besmettingen op school aan de wet- en regelgeving op het gebied van bescherming van persoonsgegevens/ privacy.


Mag de school bijhouden welke leerling of leraar besmet is met corona?

Nee, dit is niet toegestaan. Een besmetting is een ‘bijzonder persoonsgegeven’ in de zin van de AVG en daar zijn strenge privacyregels aan verbonden. Bovendien is het bijhouden van besmettingen op persoonsniveau een taak van de GGD. We raden aan om goed contact te onderhouden met de GGD.  


Moet de school dicht indien sprake is van besmettingen?

Als er een besmetting plaatsvindt, volgen school, leerlingen en ouders de instructies van de GGD. Of een school dicht moet hangt af van de situatie en is ter beoordeling door de GGD. De beslissing tot een eventuele sluiting blijft uiteindelijk aan de GGD.


Waar dien ik te melden dat ik de school tijdelijk wil sluiten?

Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en het onderwijsveld hebben afgesproken om tijdelijke schoolsluiting in het primair, voortgezet, en (voortgezet) speciaal onderwijs vanwege het coronavirus landelijk te registreren. Hiervoor heeft de Inspectie van het Onderwijs per 15 oktober 2020 een meldpunt ingericht.

 

OV-afspraken

Gelden de vorig jaar afgesproken OV-regels nog?

Als alle leerlingen van alle scholen weer tegelijk naar school komen dan kan er de komende periode nog een te grote drukte voor de vervoerders ontstaan waardoor bussen overvol of zelfs niet toereikend zijn. De capaciteit van het OV is op dit moment nog niet op hetzelfde niveau als voor de corona-uitbraak.

Op verzoek van stad-, streekvervoerders en NS worden scholen opgeroepen om in ieder geval met de vervoerders, waar zij eerder afspraken mee hebben gemaakt, contact op te nemen en te bekijken welke afspraken er voor de eerstkomende periode te maken zijn. Bespreek, aan de hand van het ‘ Afsprakenkader Veilig Vervoer VO’ met de regionale vervoerder wat en hoe lang er nog gezamenlijke afspraken nodig zijn.

 

Personeel

Welke regels moet ik volgen, die uit het richtlijn of uit de Coronanorm Arbocatalogus VO?

Regels uit de Arbocatalogus gaan over de gezondheid van de werknemer en zijn leidend. De coronanorm Arbocatalogus kunt u vinden op de website van Voion.


Kan personeel dat behoort tot de risicogroep worden verplicht naar school te komen?

Werknemers uit de risicogroepen hebben de keuze van dit uitgangspunt af te wijken na overleg met de werkgever. Lees op de website van het RIVM over wie tot de risicogroepen behoort.


Wanneer mag ik met voorrang getest worden?

Het kabinet heeft bepaald dat onderwijspersoneel bij wier afwezigheid de continuïteit van het onderwijs in gevaar komt (bv. doordat lessen uitvallen of klassen naar huis moeten worden gestuurd) met voorrang getest kan worden. De werkgever bepaalt wie hiervoor in aanmerking komt en gaat hier terughoudend mee om. Voor testen met voorrang is een verklaring van de werkgever nodig. De medewerker in kwestie kan dan – in principe – op de dag dat de test wordt aangevraagd  worden getest en hoort ook op die dag de uitslag. De medewerker belt hiervoor met het nummer 0800-8101. De huidige situatie is echter dat iedereen vrij snel kan worden geholpen door de GGD waardoor zo’n verklaring naar verwachting niet meer nodig is.

Voor medewerkers uit grensstreken (die wonen in Duitsland/België maar werken in Nederland) is een 088-nummer opgezet zodat ook zij een voorrangsafspraak kunnen maken. Dit nummer is +31 88 220 2700. Het is een 088-nummer, wat betekent dat eventuele kosten voor het maken van de afspraak liggen bij de beller.


Indien een werknemer zorgen heeft of vermoedt dat er sprake is van besmetting door covid-19, wat word ik als werkgever geacht te doen?

Wijs het personeelslid op het huidige regime waarin duidelijk staat vermeld dat een ieder met klachten niet mag werken en wordt geadviseerd zich direct te laten testen.

Inmiddels heeft iedereen die dit wil een vaccinatie kunnen krijgen waardoor het besmettingsrisico is verminderd. Voor de (nog) niet-immune mensen zijn er zelftesten beschikbaar gesteld. In dat geval wordt men  geadviseerd om twee keer per week een preventieve zelftest te doen zodat men op verantwoorde wijze naar school kan komen. Lees meer over zelftesten in het onderwijs.


Als een werknemer in contact is gekomen met een besmet persoon, wat moet diegene doen?

In het geval een persoon in contact is gekomen (huisgenoten of overige nauwe contacten) met iemand met covid-19 én deze persoon is nog niet immuun, gaat diegene in quarantaine. Als deze persoon geen klachten heeft kan hij/zij zich laten testen tijdens de quarantaineperiode. Dit is mogelijk vanaf de 5de dag nadat die persoon in contact is gekomen met een besmet persoon. Dit kan als u door de GGD of via de Corona Melder App bericht krijgt. Meer informatie hierover vindt u op de website van de Rijksoverheid.

Het is goed om de regels inzake het BCO en quarantaine regelmatig te verifiëren op de website van het RIVM .


Een werknemer geeft aan dat hij/zij positief getest is op covid-19 maar geen klachten heeft. Kan deze werknemer op school komen werken?

De werknemer die positief getest is op covid-19 maar geen klachten heeft moet 5 dagen vanaf de testafname thuisblijven in isolatie, omdat hij/zij besmettelijk kan zijn voor anderen.

Ook niet-immune huisgenoten moeten thuisblijven, omdat zij misschien besmet zijn geraakt en door thuis te blijven voorkomen dat zij anderen besmetten. De isolatie eindigt als er tot 5 dagen na de testafname geen klachten zijn die passen bij covid-19. De GGD bespreekt met de geteste wanneer dit het geval is.

Als zich binnen de 5 dagen na testafname klachten ontwikkelen bij het personeelslid/leerling, dan blijft de thuisisolatie in stand. Ook de niet-immune huisgenoten moeten dan thuis in quarantaine blijven tot 10 dagen na het laatste risicocontact met de werknemer.

Zie ook de leefregels op de website van het RIVM.


Kan een personeelslid met een familielid in een risicogroep verplicht worden om fysiek op school les te geven?

Werknemers met gezinsleden/huisgenoten uit een risicogroep komen werken. Dat kan betekenen dat voor deze werknemers, in overleg met de werkgever, aanvullende afspraken gelden zoals het gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen of aanpassing van de werkzaamheden.


Wat moet de medewerker doen als deze zelf niet in quarantaine hoeft maar wel zijn/haar eigen kind dat in het PO zit en de medewerker zelf daarom thuis moet blijven?

Wanneer een werknemer thuis moet blijven voor de opvang van een kind wegens quarantaine (niet wegens ziekte van het kind) is in deze situatie calamiteitenverlof mogelijk. Hierbij wordt het loon doorbetaald (artikel 15.1 lid 1 CAO VO). Calamiteiten-verlof is echter alleen bedoeld om bij plotseling opkomende situaties de noodzakelijke voorzieningen te treffen. Het kan hooguit enkele dagen duren. Het biedt dus geen oplossing voor een langere periode waarin het kind thuis moet blijven. Daar is ook geen andere wettelijk voorziening voor.

Het is uiteindelijk aan werkgever en werknemer om dit samen op te lossen (maatwerk). Hoewel de opvang van de kinderen primair een zaak van de ouders is, vragen wij werkgevers in deze uitzonderlijke situatie ook begrip voor werknemers te hebben die er niet in slagen om de combinatie van opvang en werk (volledig) te regelen.


Er wordt bij meerdere onderdelen gesproken over het goede gesprek tussen werknemer en werkgever. Wat houdt dat in?

Diverse regels, bijvoorbeeld als een medewerker niet naar school wil komen uit angst voor een besmetting door COVID-19, zijn niet altijd zwart/wit. Het is van groot belang met elkaar het goede gesprek te voeren en, in dit voorbeeld, de vrees van de werknemer serieus te nemen. In onderling overleg  zul je dan tot een voor beide partijen (werknemer en werkgever) acceptabele afspraak moeten komen. Mocht dit niet goed lukken kan ook de bedrijfsarts nog worden ingeschakeld. 

Als dit vervolgens niet tot een bevredigende oplossing leidt, heeft de werknemer de (wettelijke) mogelijkheid om (op kosten van de werkgever) nog een second opinion te vragen. Deze second opinion vindt plaats met een bedrijfsarts die niet verbonden is aan (de organisatie van) de reguliere bedrijfsarts.


Kan je als werknemer, wonend in België of Duitsland en werkend in Nederland, waarbij Nederland het woongebied heeft aangemerkt als hoog risicogebied, toch komen werken?

Ja, er is geen beletsel om dan te komen werken op school in Nederland.  Voor medewerkers uit grensstreken kunnen afwijkende quarantaine regels gelden. Uiteraard blijven alle andere maatregelen van kracht (blijf thuis bij klachten en laat je testen). 

 

​Vakantie/ reizen

Naar welk land u ook gaat, u kunt er te maken krijgen met coronamaatregelen zoals een quarantaine- of testplicht. Ook kan de situatie in een land snel veranderen. Houd daarom altijd de reisadviezen voor het land of regio in de gaten.


Wat zijn de regels voor ouders en leerlingen die op vakantie zijn geweest in landen met een hoog risico?

Naar welk land u ook gaat, u kunt er te maken krijgen met coronamaatregelen zoals een quarantaine- of testplicht. Ook kan de situatie in een land snel veranderen. Houd daarom altijd het reisadvies per land of regio in de gaten. Bekijk de reisadviezen per land van de overheid.