Veelgestelde vragen over de vrijwillige ouderbijdrage

01 juni 2021

De juridische helpdesk van de VO-raad ontvangt met enige regelmaat vragen over de vrijwillige ouderbijdrage. Per 1 augustus 2021 gaat een nieuwe wet met betrekking tot de vrijwillige ouderbijdrage in, die regelt dat ook leerlingen wiens ouders de vrijwillige ouderbijdrage niet (kunnen of willen) betalen, mee moeten kunnen doen aan álle activiteiten die georganiseerd worden door de school. Een alternatief bieden is niet voldoende.

De nieuwe wet betreft dus specifiek extra activiteiten en programma’s. Schoolkosten zijn verdeeld in vier categorieën:

Categorie I Kosten voor school. Het gaat om lesmateriaal dat een leerling in een specifiek jaar nodig heeft.
Categorie II Kosten voor ouders. Het gaat hierbij om kosten voor voorgeschreven persoonsgebonden materiaal dat langer dan een jaar mee gaat.
Categorie III Elektronische informatiedragers
Categorie IV Extra activiteiten


De wetswijziging gaat over categorie IV: activiteiten buiten het verplichte onderwijsprogramma, georganiseerd door het bevoegd gezag. Hoewel de nieuwe wetgeving zich specifiek richt op activiteiten, merken we dat scholen momenteel hun gehele beleid omtrent de ouderbijdrage tegen het licht houden. Daarom zetten we ook hierover enkele veelgestelde vragen op een rijtje.  

Kan een leerling altijd mee op bijvoorbeeld een schoolreis, ook al wordt de vrijwillige ouderbijdrage hiervoor niet betaald?

Ja, de nieuwe wet regelt dat het niet betalen van een vrijwillige ouderbijdrage door de ouders voor een bepaalde activiteit, niet mag leiden tot het uitsluiten van een leerling voor de betreffende activiteit. Een school kan wel een maximaal aantal plekken beschikbaar stellen voor bijvoorbeeld een reis, en hoeft dus niet ongelimiteerd leerlingen toe te laten tot de activiteit, maar zij mogen de leerlingen niet selecteren op basis van wie wel of niet betaalt. 

Hoe zit het met bijlessen of huiswerkbegeleiding die op school worden aangeboden? 

Alle activiteiten die worden aangeboden onder verantwoordelijkheid van het bevoegd gezag, vallen onder de nieuwe wetgeving. Een bijdrage hiervoor vragen mag alsnog, maar deze is vrijwillig. Wordt deze vrijwillige ouderbijdrage niet voldaan, dan mag de leerling alsnog deelnemen. Ook hier geldt dat het de school vrij staat om een maximaal aantal plekken beschikbaar te stellen, maar dat de selectie voor deze plekken niet mag geschieden op basis van wel of niet betalen.

Het kan zijn dat een deel van de inkomsten voor een betreffende activiteit hiermee wegvalt, hoe kunnen wij als school hier mee omgaan?

De VO-raad krijgt signalen dat sommige scholen huiveriger zijn geworden voor het organiseren van activiteiten. Hoewel men begrijpt dat de dikte van de portemonnee van de ouders niet uit zou mogen maken of een leerling wel of niet mee kan doen aan activiteiten, vreest men soms een te groot financieel risico te lopen, wanneer alle leerlingen mee moeten kunnen doen, ongeacht het niet kunnen of niet willen betalen. Sommige scholen zijn van plan om een clausule op te nemen dat een schoolreis pas door kan gaan als bijvoorbeeld minimaal 80% van de ouderbijdrage voldaan is. Andere scholen denken aan het verzamelen van alternatieve inkomsten, bijvoorbeeld op een educatieve manier door de leerlingen. Deze school heeft een fonds uit de eigen begroting opgezet. Ook is het van belang een gesprek met de MR en de ouderraad hierover te voeren: welke dilemma’s kom je als school tegen, en hoe kun je hier mee omgaan? 

Hoe gaat uw school hiermee om? Wij horen het graag! 

Wat betekent deze wetgeving voor een bijdrage voor persoonlijke spullen of borg?

Een bijdrage voor persoonlijke spullen die langer dan een jaar meegaan, of een borg, zijn geen zaken die aangepast zijn onder de nieuwe wetgeving. Voor borg of spullen is er niets veranderd.

Hoe zit het met de kosten voor een schoolpas en de kosten bij verlies van de pas? 

Deze kosten vallen onder ‘categorie II: voorgeschreven persoonsgebonden materiaal dat langer dan een jaar meegaat’. De schoolpas valt niet onder de wetgeving betreffende de ouderbijdrage, voor de schoolpas verandert er niets.

Hoe zit het met vergoedingen vragen voor het gebruik van kluisjes? 

Hoe met een kluisje wordt omgegaan, is niet specifiek in de wet vastgelegd. De Inspectie heeft geïnformeerd onder scholen en hieruit blijkt dat kluisjes in de praktijk doorgaans per jaar worden verstrekt en op vrijwillige basis. Ouders kunnen niet worden verplicht om een vergoeding te betalen voor het gebruik van een kluis. 

  • Als het gebruik van een kluis verplicht is, dan kan de school het kluisje kosteloos aanbieden of onder de vrijwillige ouderbijdrage brengen. Er zijn ook scholen die een borg vragen; dat is wat anders dan een vrijwillige ouderbijdrage. 
  • Als het gebruik van een kluis niet verplicht is, dan kan de school een vergoeding vragen.


Hoe zit het met een bijdrage van ouders om een device aan te schaffen? 

Laptops vallen onder ‘categorie III: elektronische informatiedragers’. Scholen kunnen ouders vragen een laptop of tablet aan te schaffen. Als ouders dit niet doen, moet de school voor een volwaardig alternatief zorgen. Volgens het ministerie van OCW geldt de wet over de vrijwillige ouderbijdrage niet specifiek voor de aanschaf van tablets en laptops. Deze wetswijziging gaat over extra activiteiten die een school aanbiedt. Toch geldt voor de aanschaf van digitale apparatuur hetzelfde uitgangspunt. Als scholen volledig of grotendeels schoolboeken vervangen door digitaal lesmateriaal en het bezit van een laptop of tablet voor het leerproces noodzakelijk is, dan kunnen scholen de aanschaf van een device door ouders wel vragen, maar niet verplicht stellen. 

Als school bieden we extra lesaanbod zoals Paard & Ruiter, wat verandert er?

De nieuwe wetgeving is aanvullend op de bestaande regels rondom de ouderbijdrage. De persoonlijke benodigdheden voor Paard & Ruiter zijn onder te brengen in categorie II. Hiervoor wijzigt er met de nieuwe wetgeving niets. Mocht de school voorheen een verplichte bijdrage vragen voor de activiteit an sich (dus los van de spullen), dan kan dat vanaf komend schooljaar niet meer. Wel mag een vrijwillige bijdrage gevraagd worden. 
 

Meer informatie
Voor meer informatie over de vrijwillige ouderbijdrage in relatie tot activiteiten verwijzen we graag naar de informatiebrochure van OCW en de veelgestelde vragen van OCW. Heeft u na het lezen van deze documenten nog verdere vragen over de vrijwillige ouderbijdrage? Neem dan contact op met de juridische helpdesk van de VO-raad