Cijfers over de gezondheid en het welzijn van jongeren in Nederland in 2025 laten een gemengd beeld zien. Hoewel er positieve ontwikkelingen zijn op het gebied van leefstijl, blijven zorgen bestaan over de mentale gezondheid, schoolbeleving en sociale veiligheid van leerlingen. Vooral meisjes in het voortgezet onderwijs ervaren nog altijd veel druk en mentale klachten. De resultaten uit het HBSC-onderzoek 2025 onder ruim 6.600 leerlingen laten zien dat herstel na de coronaperiode uitblijft.
De mentale gezondheid van jongeren is sinds 2021 nauwelijks verbeterd. In het vo heeft ruim een kwart van de leerlingen een laag emotioneel welbevinden en rapporteert de helft wekelijks psychische klachten. Meisjes worden hierbij het zwaarst getroffen: 37% heeft een laag emotioneel welbevinden tegenover 16% van de jongens. Ook gevoelens van eenzaamheid komen onder meisjes aanzienlijk vaker voor.
Leerlingen in het vo vinden school minder leuk dan enkele jaren geleden. Waar in 2021 nog 72% aangaf school leuk te vinden, is dat in 2025 gedaald naar 64%. De ervaren druk door schoolwerk is sinds 2021 niet verder toegenomen, maar blijft hoog. Meer dan de helft van de meisjes (54%) en ruim een derde van de jongens (36%) ervaart veel druk door schoolwerk. De onderzoekers wijzen daarbij op een combinatie van schoolfactoren en bredere maatschappelijke prestatiedruk. Ook de sfeer tussen klasgenoten en de relatie met leraren worden minder positief beoordeeld dan voorheen.
Opvallend is de sterke daling in de acceptatie van homoseksualiteit. Het aandeel jongeren met een positieve houding ten aanzien van homoseksualiteit is sinds 2021 fors afgenomen (onder jongens van 40% naar 22% en onder meisjes van 78% naar 51%). Ook denken minder leerlingen dat homoseksuele of lesbische jongeren op school open kunnen zijn over hun seksuele oriëntatie (een daling van 60% naar 45%). Daarnaast geven meisjes vaker aan gepest te worden dan enkele jaren geleden. Deze ontwikkelingen wijzen op een verslechtering van het sociale klimaat op school.
Er zijn ook positieve ontwikkelingen zichtbaar. Jongeren eten vaker dagelijks fruit dan in eerdere jaren en het frisdrankgebruik ligt lager dan tien jaar geleden. Daarnaast bewegen vooral jongens meer dan voorheen. Daar staat tegenover dat steeds minder leerlingen in het vo dagelijks ontbijten (nog maar 63% ontbijt elke schooldag).
Sociale media spelen een grote rol in het dagelijks leven van jongeren. Een derde van de leerlingen in het vo heeft bijna de hele dag online contact via sociale media. TikTok en Snapchat worden het meest intensief gebruikt. Problematisch sociale media gebruik blijft vooral onder meisjes relatief hoog. Daarnaast geeft 41%van de middelbare scholieren aan dat smartphonegebruik ten koste gaat van huiswerk of leren.
Het onderzoek laat zien dat niet alle jongeren dezelfde kansen hebben. Jongeren op het vmbo, jongeren met een migratieachtergrond, jongeren uit gezinnen met een lage welvaart en jongeren die niet met beide ouders samenwonen, rapporteren op meerdere terreinen minder gunstige uitkomsten. Zij ervaren vaker problemen op het gebied van welzijn, gezondheid en sociale veiligheid.
De onderzoekers concluderen dat de gezondheid en het welzijn van jongeren blijvende aandacht vragen. Vooral mentale gezondheid, sociale veiligheid, schooldruk en inclusie verdienen prioriteit.
Scholen hebben de afgelopen jaren fors ingezet op deze thema’s. Zij moeten hierbij opboksen tegen maatschappelijke ontwikkelingen zoals verharding, prestatiedruk, individualisering en de groei van sociale media en online desinformatie - en kunnen de trend ook niet alleen keren; samenwerking met ouders, politiek, gemeenten en maatschappelijke organisaties is essentieel. De VO-raad ziet een belangrijke kans en verantwoordelijkheid voor scholen om samen met deze partners de negatieve trends rond welbevinden en gezondheid van leerlingen om te buigen, en hierbij gebruik te maken van de kracht van de schoolomgeving.
We onderschrijven hierbij het advies van de Onderwijsraad 'Welzijn en onderwijs’ en onderzoeken graag samen met de sector hoe we (nog meer) invulling kunnen geven aan dit advies. Daarnaast werken we via onder meer Gezonde School, het project ‘School als veilige leergemeenschap’ en het project Toetsdruk samen met scholen aan het verder creëren van een veilige, gezonde schoolomgeving voor leerlingen met veel aandacht voor hun welbevinden. Zie voor meer informatie en het ondersteuningsaanbod:
Faciliteer scholen om hun sleutelrol in het bevorderen van het welbevinden van leerlingen goed vorm te kunnen geven. En erken het onderwijs als cruciale sector, zodat onderwijs ook in crisissituaties...
Scholen zien steeds vaker leerlingen met mentale problemen zoals depressie, angst, stress, somberheid of onzekerheid. In een vandaag uitgebracht advies bepleit de Onderwijsraad een ander perspectief op (de oorzaken van)...
Nederlandse jongeren tussen 11 en 16 jaar ervaren fors meer mentale problemen en druk door schoolwerk dan hun leeftijdsgenoten in de afgelopen twintig jaar. Met name onder meisjes is de...
