Nationaal Programma Onderwijs

08 juli 2021

Het Nationaal Programma Onderwijs is een investeringsprogramma van het kabinet voor de komende 2,5 jaar om de gevolgen van de coronacrisis voor leerlingen op te vangen. Voor het funderend onderwijs gaat het om 5,8 miljard euro. De spil van het investeringsprogramma wordt gevormd door schooleigen programma’s die scholen op basis van een eigen analyse van de situatie op de school opstellen.

Update: 8 juli 2021

Het Nationaal Programma Onderwijs is wat betreft de VO-raad een erkenning van de grote uitdagingen waarvoor het onderwijs zich gesteld ziet. Goed aan de opzet van het programma is dat de scholen in de lead zijn; zij weten tenslotte het beste wat hun leerlingen nodig hebben. De VO-raad maakt zich verder hard voor ruimte en tijd voor scholen om de middelen op een goede manier in te kunnen zetten, voor het structureel maken van een deel van de middelen, en voor een solide en duidelijke verantwoording en monitoring van het programma. De VO-raad ondersteunt zijn leden bij het Nationaal Programma Onderwijs door kennisuitwisseling te faciliteren.

Inspiratiebijeenkomst NPO met Inge de Wolf terug te kijken
Eind juni organiseerde de VO-raad een tweede inspiratiebijeenkomst over het NPO. Inge de Wolf van het Onderwijs OMT deelde daarin adviezen uit de wetenschap die kunnen helpen om de ambities van je school met het NPO waar te maken. De bijeenkomst gemist? Deze is nu terug te kijken:



Zie ook de beschikbare adviezen van het Onderwijs-OMT omtrent het NPO op de website van het OMT.


Handreiking schoolanalyse

Van scholen wordt verwacht dat zij een analyse maken van wat er op leerling- en schoolniveau nodig is. Op basis daarvan kunnen scholen een schoolprogramma ontwikkelen, waarbij er veel ruimte is in hoe ze deze analyse vormgeven. Het ministerie van OCW heeft een handreiking gemaakt die scholen kan helpen bij de analyse in het kader van het Nationaal Programma Onderwijs. Scholen kunnen dit stappenplan gebruiken, maar moeten dat niet.

Bruikbare tools
Binnen het - inmiddels afgeronde - project Leerling 2020 zijn (pre corona) tools ontwikkeld die scholen kunnen gebruiken om een analyse te maken van hoe hun leerlingen er op verschillende gebieden voor staan, bijvoorbeeld op het gebied van cognitieve ontwikkeling, motivatie, zelfvertrouwen en zelfregulatie. Bekijk de tools op de website van Voortgezet Leren.  


Lijst met interventies

Op basis van de analyse kunnen scholen een keuze maken uit een lijst van wetenschappelijk onderbouwde, (aannemelijk) effectieve interventies, de zogenaamde 'menukaart'. Het gaat hierbij om interventies op cognitief én sociaal-emotioneel en fysiek vlak. Ook zijn er interventies gericht op het stimuleren van de executieve vaardigheden, zoals plannen en samenwerken. 

De lijst biedt scholen veel ruimte om interventies passend bij de eigen school(soort) en leerlingen te kiezen. Dat is belangrijk, omdat scholen het beste weten wat hun leerlingen nodig hebben. Daarnaast is er ruimte om juist in te zetten op ambities die er al waren binnen de school.  

Uitwerking per interventie
Om scholen te ondersteunen bij het samenstellen van een eigen programma op basis van de menukaart, biedt Voortgezet Leren een overzicht per interventie van de vertaling naar de praktijk. Het overzicht biedt inspiratie over hoe u als school met een bepaalde interventie aan de slag kan gaan. U vindt hier praktijkvoorbeelden en podcasts, maar ook mogelijke tools en relevante bijeenkomsten. 


Handreiking inhuur externen

Wilt u als school of schoolbestuur met geld uit het Nationaal Programma Onderwijs expertise of onderwijsprogramma’s van particuliere partijen inzetten? In de beknopte 'Handreiking inhuur externen' van het ministerie van OCW leest u waar u op moet letten en vindt u een praktisch stappenplan.


Bedragen en betaalritme

Het ministerie van OCW heeft de scholen op 30 juni geïnformeerd over de definitieve bedragen en het betaalritme van het Nationaal Programma Onderwijs voor het komende schooljaar. Via een rekentool kunnen scholen inzien hoeveel geld ze precies krijgen. Praktijk- en vmbo-b/k-scholen en scholen met die veel met achterstanden te maken hebben, krijgen additionele middelen.


Overzicht extra financieringsstromen

Er zijn veel (tijdelijke) financieringsstromen bijgekomen in het onderwijs in het kader van corona. De VO-raad heeft hiervan een overzicht gemaakt.


Structurele middelen

De wens bij scholen is groot om zoveel mogelijk in te zetten op duurzame verbeteringen van het onderwijs. Het NP Onderwijs betekent weliswaar een forse investering in het onderwijs, maar deze is wel incidenteel en kent daarmee zijn beperkingen. Ook incidentele middelen kunnen ingezet worden om duurzame verbeteringen te realiseren, maar er zijn uitdagingen in het onderwijs, zoals het lerarentekort, die structurele aandacht en investeringen vragen. Zodra het kan, gaat de VO-raad in gesprek met een nieuw kabinet om zicht te krijgen op welke middelen structureel kunnen worden. Ook gaan we in gesprek met een nieuw kabinet over het over langere tijd uitsmeren van de aangekondigde middelen, zodat het bijvoorbeeld realistischer wordt om extra personeel (bijvoorbeeld leerlingbegeleiders of coaches) aan te nemen.


Verantwoording

Over de verantwoording die besturen moeten afleggen rondom het NPO heeft het ministerie op 30 juni meer bekend gemaakt. De verantwoording over de besteding van de NPO-middelen vindt, zoals eerder aangekondigd, plaats via de jaarverslaggeving. Het NPO wordt daarbij beschouwd als een ‘maatschappelijk thema’, wat betekent dat in het bestuursverslag dient te worden ingegaan op de besteding (op bestuursniveau) en een mogelijke doorkijk naar de resultaten tot dan toe. Het gaat daarbij om de grote lijnen en globale processen in het programma. Aanvullend zal aan besturen via XBRL gevraagd worden per school aan te geven welke middelen zijn ingezet voor welke categorieën interventies op de menukaart, of de MR instemming heeft verleend bij de besteding, en welk deel van de middelen is besteed aan externe inhuur. 

In het najaar van 2021 zal in het kader van de monitoring van het programma een eerste beknopte uitvraag aan scholen plaatsvinden. 


Extra menskracht

Duidelijk is dat het programma een groot beroep doet op het onderwijs in een periode van lerarentekorten en hoge werkdruk. We zullen er daarom alles aan moeten doen om extra menskracht te vinden die leraren kunnen ondersteunen en hen werk uit handen kunnen nemen (denk aan klassenassistenten, trainees, oud-docenten, zij-instromers, leraren in opleiding, maar ook pedagogen en psychologen). Het Nationaal Programma kan daarmee ook een stimulans zijn om mensen de weg te laten vinden naar werken in het onderwijs.

Voion biedt ondersteuning aan scholen bij het aanboren en vinden van deze extra menskracht. Zie in dit kader daarnaast het advies van het Onderwijs-OMT 'Waar vind je op korte termijn extra personeel?'. 

Lees ook hierover onze bericht: Nationaal Programma Onderwijs en tijdelijke arbeidsovereenkomsten


Adviezen Onderwijs-OMT

Het Onderwijs-OMT stelt - beknopte - adviezen op voor de Nederlandse onderwijspraktijk en onderwijsbeleid, gebaseerd op bestaand wettenschappelijk onderzoek. Het gaat hierbij primair om adviezen omtrent het NPO.  Lees alle adviezen op de website van het Onderwijs-OMT.


Praktijkvoorbeelden Nationaal Programma Onderwijs

De VO-raad ondersteunt zijn leden bij de uitvoering van het Nationaal Programma Onderwijs door de uitwisseling van kennis en ideeën te faciliteren en scholen te inspireren. Hieronder treft u verhalen uit de praktijk over de aanpak rondom het Nationaal Programma Onderwijs.

Wilt u ook uw aanpak delen met andere scholen? Neem dan contact op met lindazeegers@vo-raad.nl