Anticiperen op krimp: praktijkvoorbeelden en artikelen

04 december 2018

De VO-raad heeft een aantal praktijkvoorbeelden en artikelen verzameld, ter inspiratie voor andere scholen bij het anticiperen op leerlingendaling. De praktijkvoorbeelden bieden voorbeelden van wat scholen kunnen doen om bij leerlingendaling een goed, bereikbaar onderwijsaanbod in stand te houden. De artikelen gaan over het proces van regionale samenwerking.

In onderstaand kaartje zijn voorbeelden van samenwerking in het kader van leerlingendaling in beeld gebracht. Praktijkvoorbeelden hebben een rode marker, artikelen uit de pers een blauwe. Heeft u een voorbeeld om toe te voegen? Mailt u dan naar regionalesamenwerking@vo-raad.nl  

Fusie tussen twee scholen

Roosendaal: Norbertus Gertrudis Lyceum.

Praktijkvoorbeeld Norbertuscollege en Gertrudiscollege voegen samen in Roosendaal (2020)

Bestuurlijke fusie

Boxmeer en Stevensbeek: Metameer

Praktijkvoorbeeld Metameer sluit aan bij vereniging OMO (2020)

Gezamenlijke PR voor de regio

West-Friesland: Atlas College, het Tabor College, Stichting Trigoon Praktijkschool, het Clusius College, het Martinuscollege en RSG Enkhuizen.

Praktijkvoorbeeld: West-Friesland zet in op gezamenlijke PR (2019)

Samenwerken in een Regionaal Mobiliteitscentrum

Zuidoost-Brabant: veertien ORION-schoolbesturen.

Praktijkvoorbeeld: ORION-scholen verstevigen afspraken voor Regionaal Mobiliteitscentrum (2019)

Het sluiten van een school

Roelofarendsveen: Bonaventuracollege.

Praktijkvoorbeeld: Schoolsluiting Bonaventuracollege in Roelofarendsveen (2019)

Fusie tot samenwerkingsschool

Zutphen: Het Stedelijk met Baudartius.

Praktijkvoorbeeld: Het Eligant Lyceum: Eerste samenwerkingsschool in het vo (2019)

Bestuurlijke fusie

Alphen aan den Rijn: Scala College en Waddinxveen/Boskoop: Coenecoop College.

Praktijkvoorbeeld: Bestuurlijke fusie voor het Scala en Coenecoop College (2019)

Het sluiten en invoegen van een nevenvestiging

Veendam: Ubbo Emmius en SG Winkler Prins.

Praktijkvoorbeeld: Van twee naar één vo-school in Veendam (2019)

Van drie naar twee scholen

Doetinchem, Ludger College, Rietveld Lyceum en Ulenhofcollege.

Praktijkvoorbeeld: In 2010 waren we nog concurrenten (2019)

Onderzoek naar bestuurlijke fusie

Drachten en Gorredijk, OSG Singelland en Burgemeester Harmsma School.

Persartikel: Onderzoek naar fusie met Burgemeester Harmsma School 22/06/20

Extended Classrooms bij krimp

Locaties Terneuzen, Hulst en Oostburg, Stichting Voortgezet Onderwijs Zeeuws-Vlaanderen.

Praktijkvoorbeeld opties bij krimp: Extended Classrooms Zeeuws-Vlaanderen (2020)

Van concurrent naar partner

Wehe-den Hoorn: Het Hogeland College en Winsum (CSG Winsum), gaan samen op in Het Hogeland Winsum.

Praktijkvoorbeeld Van concurrent naar partner: CSG draagt onderwijs in Winsum over aan Het Hogeland College (2020)

Fusie / inzet ledenadviseur

Gorredijk en Drachten: Burgemeester Harmsma School en OSG Singelland.

Praktijkvoorbeeld: Ledenadviseur van meerwaarde in fusieproces BHS en Singelland

Intensief samenwerken in de regio

vo en mbo provincie Groningen inclusief vso en praktijkonderwijs.

Praktijkvoorbeeld: Kijken vanuit een brede context en samen ondernemen, Bestuurlijk Platform vo-mbo Groningen

Gezamenlijk fusietraject voedt het gevoel bij het maatschappelijk belang 16/04/2021

Praktijkvoorbeeld Regionale samenwerking: Gezamenlijk fusietraject regio Eindhoven

Breed beroepsgericht vmbo voor alle leerlingen Meppel

Stad & Esch, Terra Meppel en Greijdanus Meppel wisselen keuzedelen uit.

Praktijkvoorbeeld Breed beroepsgericht vmbo voor alle leerlingen in Meppel (2021)

Sector-overstijgend samenwerken

OSG De Hogeberg (Texel), Scholen aan zee en Stichting Samenwerkingsschool (Den Helder).

Praktijkvoorbeeld: Onderwijs Den Helder - Texel focust op versterken / 'Krimp is geen issue als je sector-overstijgend denkt' (2021)

Drie scholen bundelen krachten

Haarlem: De Paulus Mavo, het Sterren College en (een deel van) de Daaf Geluk school.

Persartikel: Spaarne College trapt spannend jaar af 25/08/20

Drie scholen voegen samen

Eindhoven en Geldrop: De Internationale School + het Stedelijk College in Eindhoven en het Stabrecht College (Geldrop).

Persartikel: Stabrecht, Stedelijk en Internationale School onder een bestuur 24/03/20

Nieuwe campus met drie vmbo's

Almelo, Erasmus, Pius X en het Noordik

Persartikel: Erasmus verhuist, nieuwe campus met drie vmbo's in Almelo 21/09/20

Twee scholengemeenschappen onder een koepel

Harlingen en Franker: RSG Simon Vestdijk en OSG Piter Jelles

Persartikel: RSG Simon Vestdijk en OSG Piter Jelles fuseren op bestuurlijk niveau 16/12/19

Gemeenschappelijke campus huisvest drie vo-scholen

Lelystad, De Rietlanden, Scholengemeenschap Lelystad (SGL) en De Arcus

Persartikel: Porteum onze campus (2020)

Regionale samenwerking voor techniekonderwijs

Voorne-Putten, Rozenburg, Hoogvliet, vmbo, mbo en bedrijfsleven

Persartikel: Regionale samenwerking vmbo techniek scholen 03/04/19

Samenwerken in een Regionaal mobiliteitscentrum

Twente en de Achterhoek, De Waerdenborch, OSG Hengelo, Het Erasmus, Het Stedelijk Lyceum, Het Assink Lyceum en het Staring College

Persartikel: Via VOTA kom je verder - Voortgezet Onderwijs Twente en de Achterhoek (2020)

Groene scholen voegen samen

Oost-Nederland / Zwolle, AOC Oost, Groene Welle

Persartikel: Onderwijsfusie AOC Oost en Groene Welle samen verder 31/05/18

Ontwikkelkracht regio-breed versterken

Drie Praktijk Leer Ontwikkel Centra (PLOCs) in de gemeente Het Hogeland beogen het huidige patroon van gescheiden onderwijsvoorzieningen te doorbreken.

Eigen artikel: Vakland Het Hogeland: ontwikkelkracht voor de regio 01/13/2021

Van drie naar twee scholen

Apeldoorn, Edison, Sprengeloo en Cortenbosch (Veluwse Onderwijsgroep).

Persbericht: Gemeentelijke goedkeuring voor samenwerkingsbestuur maakt weg vrij voor herinrichting vmbo 12/11/2020

Voornemen tot bestuurlijke fusie

Noordoost Friesland, Liudger, Dockinga College en Lauwerscollege. Ook betrokken zijn: Inspecteur Boelensschool Schiermonnikoog en PRO Dokkum.

Persartikel: Fusieplan voor christelijke scholen Noordoost Friesland 17/01/20

Twee scholen voegen samen

Beilen, Dr. Nassaucollege en CS Vincent van Gogh.

Persbericht: Eerste palen voor nieuwe middelbare school in Beilen gaan coronaproof de grond in 24/06/20

Intensieve samenwerking

Nijmegen, Alliantie VO en Scholengroep Rijk van Nijmegen.

Persbericht: Intensieve samenwerking Scholengroep Rijk van Nijmegen en Alliantie VO 01/03/20

Afronding bestuurlijke fusie

Regio Helmond: Willibrord Gymnasium en Commanderij College.

Persbericht: Afronding bestuurlijke fusie 21/12/20

Van drie naar twee scholen

Papendrecht, csg de Lage Waard en osg Willem de Zwijger.

Persartikel: Papendrecht heeft genoeg aan twee schoollocaties voor voortgezet onderwijs 01/09/20

Onderzoek samenwerkingsbestuur

OSG Sevenwolden - Bornego, Heerenveen

Persartikel: Haalbaarheidsonderzoek OSG Sevenwolden en Bornego 06/03/20

Toekomstvisie voortgezet onderwijs

Maastricht

Persbericht: Toekomstvisie LVO aanbod vo Maastricht 08/03/21

Intentieverkl. voor best. fusie

CSG Liudger, Lauwers College, Dockinga College, PRO Dokkum, Insp. Boelensschool, regio Dokkum.

Persbericht: Bestuurlijke fusie versterkt mogelijkheden 31/03/21

Praktijkvoorbeelden

'Krimp is geen issue als je sector-overstijgend denkt' Den Helder-Texel (2021)

- Over het onderwijs in Den Helder en Texel dat zich focust op elkaar versterken
- Met bestuurders Corrie Setz (OSG De Hogeberg), Reinier de Voogd (Scholen aan Zee) en Ton Jong (Stichting Samenwerkingsschool) 

Breed beroepsgericht vmbo voor alle leerlingen in Meppel (2021)

. Over het uitwisselen van keuzedelen tussen drie scholen in Meppel
. Met bestuurders Peter de Visser (Stad & Esch), Ton Sebens (Greijdanus) en Taco van Leeuwen (Terra) 

Gezamenlijk fusietraject voedt het gevoel bij het maatschappelijk belang (2021)

. Over het fusietraject van zes scholen(gemeenschappen) in Zuidoost-Brabant
. Met bestuurders Meine Stoker (SILFO) en Arn Bressers (Onderwijsstichting De Peel)

Kijken vanuit een brede context en samen ondernemen: Bestuurlijk Platform vo-mbo Groningen (2020)

. Gaat over intensieve samenwerking tussen vo en mbo (inclusief vso en praktijkonderwijs in de provincie)
. Met initiatiefnemer Rob Schuur (en quotes van een aantal bestuurders)
 

Samen vernieuwen: Lodewijk College droomt over brede onderwijscampus (2020)

. Gaat over het ontstaan, de huidige situatie en toekomst van het Lodewijk College in Terneuzen
. Met Steven van Nispen, lid college van bestuur VO Zeeuws-Vlaanderen

Ledenadviseur van meerwaarde in fusieproces BHS en Singelland - Friesland (2020)

. Gaat over de ondersteuning die de inzet van een ledenadviseur krimp & regionale samenwerking kan bieden aan vo-scholen
. Met Pieter Schram, bestuursvoorzitter OSG Singelland (Drachten) 

Van concurrent naar partner: CSG draagt onderwijs in Winsum over aan Het Hogeland College (2020).
. Gaat over krimp in de provincie Noordoost-Groningen en de noodzaak om sectoraal, maar ook inter- en bovensectoraal samen te werken
. Met Nol Benders (bestuurder CSG) en Agnes Schaafsma (rector Het Hogeland College)

Extended Classroom inzet bij krimp Zeeuws-Vlaanderen (2020)
. Gaat over de inzet van de Extended Classroom om vakken in de lucht te houden
. Met Piet de Witte, voorzitter Stichting Voortgezet Onderwijs Zeeuws-Vlaanderen en Eric Provoost, projectleider Extended Classroom

Eligant Lyceum: eerste samenwerkingsschool in het vo (2019)
. Gaat over Het Stedelijk en het Baudartius College die samenvoegen in Zutphen
. Met Nadine Kuipers, rector Baudartius College 

Po en vo werken samen in een holding: Aurora OnderwijsGroep (2019)
. Gaat over behoud van voortgezet openbaar onderwijs in de regio
. Met Ron Dorreboom, rector-bestuurder RSG NO Veluwe

Kei College werkt samen in de regio (2019)
. Gaat over: samenwerking voor behoud van profielen.
. Met Peter van Tuinen, directeur Kei College.

Tweegesprek tussen bestuurder en toezichthouder Achterhoek VO (2019)
. Gaat over de relatie tussen bestuurder en toezichthouder, onder meer omtrent moeilijke besluiten in tijden van krimp.
. Met (oud-) bestuurder Henk van der Esch van Achterhoek VO en Hans Metzemaekers, voorzitter RvT Achterhoek VO.

Metameer sluit zich aan bij vereniging OMO (2020)
. Gaat over proces richting bestuursoverdracht. Van ontkennen en concurreren naar samenwerken.
. Met Berita Cornelissen, directeur/rector Metameer 

Orion-scholen verstevigen afspraken voor regionaal mobiliteitscentrum (2019)
. Gaat over: slim samenwerken rond onder meer onderwijsontwikkeling, personeelszaken en beheer.
. Met Maarten Selten, vanuit het Commanderij College kwartiermaker voor het programma ORION Onderwijs Carriere.

Norbertuscollege en Gertrudiscollege voegen samen in Roosendaal (2020)
. Gaat over: Twee vo-scholen voor mavo-havo-vwo die in drie jaar tijd samenvoegen.
. Met: Marijke Broodbakker, rector van scholengroep Tongerlo (waar de scholen onder vallen).

Schoolsluiting: het Bonaventuracollege in Roelofarendsveen (2019)
. Gaat over: schoolsluiting bij krimp.
. Met: Frits Hoekstra, bestuurder van de Stichting Confessioneel Onderwijs Leiden (SCOL).

Bestuurlijke fusie voor het Scala en Coenecoop College (2019)
. Gaat over: bestuurlijke fusie.
. Met: Frank de Wit, voorzitter college van bestuur stichting Scala College en Coenecoop College.

Van twee naar één vo-school in Veendam (2019)
. Gaat over: integratie locatie van Ubbo Emmius in Veendam in de brede scholengemeenschap van Winkler Prins.
. Met: bestuurders Gerard van Vliet (Ubbo Emmius) en Ferdinand Vinke (Winkler Prins).

‘In 2010 waren we nog concurrenten' (2019)
. Artikel VO-magazine.
. Met: Paddy Harbers, Ellis Stevens, Louise Beernink en Henk van der Esch (Achterhoek VO) en Dirck van Bennekom (stichting VO Zeeuws-Vlaanderen).
. Gaat over: intensieve samenwerking, opheffen drie scholen om twee nieuwe scholen ervoor in de plaats te laten ontstaan.

Afstandsonderwijs als oplossing voor krimp (2017)
. Met: Peter de Visser, directeur-bestuurder van Stad & Esch.
. Gaat over: Afstandsonderwijs met videolessen.

Leerlingen lossen leegstandsprobleem eigen school op (2017)
. Met: Vivianne Buteijn, scholengemeenschap Sint Ursula.
. Gaat over: leerlingen denken mee over leegstand.

‘Vo en mbo kunnen niet wachten op leerlingendaling, actie is nu geboden’ (2017)
. Met: Leo Niessen, voormalig voorzitter themagroep Onderwijs van Nationaal Netwerk Bevolksdaling.
. Gaat over: samenwerking vmbo en mbo Zuid-Limburg. Vanuit verschillende scholen zitten de vmbo-leerlingen techniek van niveau 3 en 4 en mbo-studenten van niveau 2 in één gebouw met een nieuw innovatief curriculum bij elkaar.

Techniekonderwijs voor mavoleerlingen (2017)
. Met: coördinator Arie Koning en docent/begeleider Marco Theunis.
. Gaat over: Samenwerking in Zwolle tussen Thorbecke mavo en het Deltion College (mbo) voor het techniektraject.

Een gezamenlijke campus om onderwijs in stand te houden (2017)
. Met: bestuursvoorzitter Hans van der Molen (Eemsdeltacollege) en bestuurslid Wim van de Pol (Noorderpoort).
. Gaat over: nieuwe campus voor vmbo en mbo.

Samenwerken aan goed onderwijs van 0 tot 16 jaar (2017)
. Met: Jan van der Horst, directeur van IKC de Bosmark.
. Gaat over: Samenwerking Integraal Kind Centrum de Bosmark en vestiging van middelbare scholengemeenschap Schaersvoorde, ononderbroken leerlijn 0-16 jaar.

Minder leerlingen en toch een breed onderwijsaanbod (2017)
. Met: Matthias Kooistra, directeur Esdal College.
. Gaat over: uitruil van vmbo-opleidingen Esdal-, Hondsrug- en Carmelcollege.

Techniekonderwijs behouden? Zoek de samenwerking met het bedrijfsleven (2017)
. Met: Martha Lammers, docent PIE Schaervoorde College in Aalten.
. Gaat over: Project praktijkleren in samenwerking met lokale maakbedrijven.

Van regio naar wijk: krimp lokaal inschatten (2016)
. Met: Ronald Bertram, hoofd personeel & organisatie Alliantie VO.
. Gaat over: prognosemodellen op microniveau.

Concurrentie afzweren om toekomst veilig te stellen (2015)
. Met: Henk van der Esch, bestuursvoorzitter Achterhoek VO.
. Gaat over: totstandkoming Achterhoek VO in reactie op leerlingendaling.


Artikelen: proces van samenwerking

1. Leerlingendaling in het vo: hoe is de situatie nu (2018)
. Interview met Harco Dijkstra (accountmanager vo OCW).
. Gaat over: keuze samenwerkingspartners, diversiteit zoeken.

2. ‘Kijk voor een goede spreiding van onderwijs over gemeentegrenzen heen’ (2018)
. Interview met Henkjan Kok, regionaal procesbegeleider.
. Gaat over: regionaal gebiedsplan, rol gemeenten, rol regionaal procesbegeleider.

3. Leerlingendaling in het vo: zoek de samenwerking in de regio (2018)
. Interview met Marcel Klaverkamp, voorzitter CvB Dr. Nassau College Assen.
. Gaat over: zicht hebben op de cijfers, stoppen met concurreren, openheid in samenwerking, tijdig snijden in bedrijfskosten.

4. Samenwerken schoolbesturen blijft het toverwoord (2017)
. Interview Anko van Hoepen (vicevoorzitter PO-Raad), negen jaar schoolbestuurder van de Alpha Scholengroep in de krimpregio Zeeland en lid van het netwerk Leerlingendaling van de PO-Raad.
. Gaat over: goede voorbeelden van samenwerking, ouders vanaf het begin meenemen.

5. Regionale samenwerking in tijden van krimp (2017)
. Interview Klaas Pit, regionaal procesbegeleider BMC.
. Gaat over: gedurfd leiderschap, investeren in goede relaties, regionaal samenwerkingsproces. 

6. ‘Krimp vraagt om samenwerking, ook in het onderwijs’ (2015)
. Blog Bettina Bock, bijzonder hoogleraar bevolkingsdaling en leefbaarheid aan de Rijksuniversiteit Groningen.
. Gaat over: vooruitdenken en samenwerken, opletten op reisafstand voor leerlingen.