Schoolontwikkeling
De ontwikkeling van scholen staat nooit stil. Maatschappelijke opgaven vragen om aandacht, inzichten uit onderzoek bereiken het onderwijs en de constante aanwas aan nieuwe, jonge mensen en zij-instromers zorgt voor nieuwe prikkels. Hoe kunnen scholen zich in dit krachtenveld blijven ontwikkelen, op een manier die bij hen past en in relatie tot hun omgeving? Besturen en scholen kiezen hun eigen richting en de VO-raad ondersteunt ze daarbij met een breed palet aan activiteiten en instrumenten.
Professionele schoolorganisatie
Een belangrijke voorwaarde voor een sterke schoolontwikkeling is dat dit plaatsvindt binnen een professionele schoolorganisatie. In een onderzoek voor de VO-raad heeft de Universiteit Utrecht dit begrip verdiept. De professionele schoolorganisatie is een richting, een manier van denken en handelen om als schoolorganisatie wendbaar, lenig en weerbaar te worden en te blijven en zo te zorgen voor toekomstbestendig onderwijs. De eigen visie van een bestuur en school is altijd het uitgangspunt. Van daaruit kan een school gaan bouwen aan haar ontwikkeling.
Professionele leercultuur
Verwant aan het begrip professionele schoolorganisatie is het concept van de professionele leercultuur. De professionele leercultuur bestaat, zoals beschreven in het onderzoek van de Universiteit Utrecht, uit drie kenmerken:
- Het samenwerken van leraren; het samenwerken en afstemmen van werkzaamheden van alle betrokkenen in een schoolorganisatie waaronder leraren, onderwijsondersteunende medewerkers en leidinggevenden.
- Het leren van en met elkaar; het leren binnen teams, het leren van teams van elkaar; en het leren van andere scholen binnen en buiten de eigen scholengemeenschap.
- Een onderzoekende houding van alle betrokkenen, gedreven door nieuwsgierigheid, inspiratie en de drang om onderwijs te verbeteren.
Evidence-informed
De VO-raad heeft in haar koers vastgelegd dat zij besturen en scholen stimuleert om op een evidence-informed manier te werken. Het ontwikkelen, delen en benutten van kennis in de eigen organisatie zorgt ervoor dat organisaties evidence-informed beslissingen kunnen nemen en daarmee hun schoolontwikkeling kunnen onderbouwen.
Laat je inspireren door de praktijkvoorbeelden in het magazine 'Evidence-informed werken' en gebruik de handvatten om direct aan de slag te gaan. Of gebruik de Leidraad 'Werken aan onderwijsverbetering in het voortgezet onderwijs'. De leidraad is gemaakt voor docenten en schoolleiders in het voortgezet onderwijs die onderwijs willen onderbouwen met kennis uit onderzoek.
Innovatie en onderzoek
Het Programma innovatie en onderzoek van de VO-raad faciliteert besturen en scholen die op een innoverende manier willen werken.
Aan de slag met schoolontwikkeling
Besturen en scholen die aan de slag willen met hun schoolontwikkeling kunnen bij de VO-raad terecht voor activiteiten, modellen en instrumenten. Bekijk bijvoorbeeld praktijkvoorbeelden en praktische instrumenten die je kunnen helpen om stappen te zetten in jouw schoolontwikkeling.
Bekijk ook het model de 'Aanpak Schoolontwikkeling’. Hierin wordt een ontwikkeling in de school voorgesteld als cyclisch en continu proces waarbij je verschillende fasen doorloopt. De toolkit maakt die fasen inzichtelijk en geeft bij elke stap hulpvragen, praktijkvoorbeelden en instrumenten, zoals het Stappenplan Projectplanning en het Stappenplan Visiesessie.
Aanpak schoolontwikkeling
Schoolontwikkeling is een cyclisch en continu proces, waarbij je verschillende fasen doorloopt. Deze toolkit helpt je om aan de slag te gaan met een ontwikkeling op jouw school.
Overzicht instrumenten voor schoolontwikkeling
Deze instrumenten kan je zelf gebruiken op jouw school. Breng bijvoorbeeld het gesprek over eigenaarschap van leren op gang of onderzoek hoe leerlingen en collega’s een ontwikkeling op school ervaren.
Liever op een door jou gekozen moment inspiratie opdoen? Luister naar de podcastserie Leidinggeven aan schoolontwikkeling. In deze serie gaat gespreksleider en oud-schoolleider Jeroen van Grunsven in gesprek met schoolleiders, onderzoekers en onderwijsontwikkelaars over leiderschapsvraagstukken op het gebied van schoolontwikkeling.
Wil je aan de slag met een schoolontwikkeling en meer weten over omgaan met weerstand? Onderstaande video geeft je tips mee om succesvol een verandering in gang te zetten.
VO-academie
De VO-academie biedt diverse bijeenkomsten, leertrajecten en publicaties aan die schoolleiders en bestuurders helpen om het evidence-informed werken op school te stimuleren, evenals handvatten om het eigen evidence-informed leiderschap te versterken.
Katern 19: Vermogen om te veranderen | Over verandermanagement (2022)
Dit katern geeft schoolleiders en bestuurders aanknopingspunten en inzichten die je helpen bij veranderingen op jouw school. Onderwijs is immers continu in beweging.
Katern 20: Werken aan een lerende cultuur | Over kennisgedreven leiderschap (2022)
Hoe kan je als schoolleider of -bestuurder het kennisgedreven werken in de eigen organisatie stimuleren? En hoe kan je zelf op een kennisgedreven manier leidinggeven?
Ontwikkelkracht
Het programma Ontwikkelkracht ondersteunt scholen die hun onderwijs verder willen verbeteren op basis van kennis uit onderzoek en praktijk.
Inspiratie en informatie
Naast het programma Voortgezet leren zijn er meer bronnen voor ondersteuning, zoals Voion of het Platform Samen Opleiden & Professionaliseren. Interessant is de scan Onderzoekscultuur in de school, te vinden in de kennisbank van genoemd platform. De scan is bedoeld voor scholen die onderzoek in de school willen benutten om zich te ontwikkelen als professionele leergemeenschap. Het is een zelfevaluatie-instrument: scholen kunnen het zelfstandig gebruiken om de eigen positie te bepalen en acties voor verdere schoolontwikkeling te ondernemen.
Op het platform Samen Onderzoeken vind je een leeromgeving waar scholen op een onderzoekende manier (evidence informed) kunnen werken aan onderwijsontwikkeling. De leeromgeving onderscheidt drie dimensies voor duurzame schoolontwikkeling: onderzoeksmatig werken, kennis benutten en de samenwerkingscultuur versterken.
Van Voion komt onder andere de gespreksleidraad ‘Anders organiseren in het voortgezet onderwijs’ en het bijbehorend onderzoeksrapport Anders organiseren? Teamwork!
